Revista KUVENDI

Nëse doni të shkruani në këtë web dhe në revistën e përmuajshme " Kuvendi ", përdorni këto mundësi:
e-mail: bot_kuvendi@hotmail.com    
           PjeterJ@aol.com                   
cel: 1 (248) 259 65 23
       1(248) 298 98 50

Vizitoni rubrikat ne anen tuaj te djathte, pasi çdo dite vihen njoftime e shkrime te reja!

Me daten 25 dhe 26 tetor 2008, diten e shtune dhe te diele, do te organizohen ditet e letersise shqipe ne Michigan. Kete vit, ndryshe nga vitet e tjera, do te  paraqiten ne nje panair libri edhe botimet me te reja te krijuesve ne Amerike,  si dhe diskutimet per to. Me detaje te tjera te keti aktiviteti do te njiheni ne ditet ne vazhdim.

"Kuvendi"

! Nëse doni që pushimet tuaja t'i kaloni sa më mirë dhe në Atdhe, vizitoni webin:    
     www.albania-hotelantag.com

Per shkrimet e tjera me te reja, klikni ne rubrikat qe  u interesojne...

Denoncoj : mashtrimin, fallsifikimin, genjeshtrat, manipulimin dhe metodologjine enveriste ne botimin " Historia e popullit shqiptar," III, Tirane, 2007 nga Dr. Teodor Kareco... Klik ne rubriken " Histori "!

 Dy ditë poetike në Michigan

 -         Kronikë nga “ Dita e Letërsisë dhe arteve “  –

 Falemnderit vjeshtë! 

Krijuesit duhet te falnderojnë vjeshtën, që u dha lindjen e Fishtës, Migjenit, Agollit  e disa krijusve të tjerë me emër. E, veçanërisht datën 23 tetor, ditën që u bë shkak i fillimit te  mbrëmjeve  letrare në Michiganin poetik, me të gjitha ngjyrat e gjetheve, bash në veri të Amerikës së Veriut!
Tanimë u mbyll takimi i poetëve, shkrimtarëve dhe artistëve të tjerë; muzikantë e piktorë, valltarë e fotografë, për vitin e shtatë. Ndoshta, më mirë se asnjherë tjetër!

Nuk ka kaluar më shumë se nje ditë, kur poetja Merita B. McCormack më thërret nga New Yorku, për të falnderuar dhe, më thotë diçka, që nuk m’u hoq nga mendja : “ Sot gjithë ditën, më dukej se gjithëçka fliste shqip, kudo: në rrugë, në punë, në shtëpi, jo vetëm njerëzit por, edhe objektet.  Ju falnderoj nga zemra për ndjesinë e mire, që na dha ai takim. Kishim nevojë të takoheshim…” Pak më parë, do më kishtë thirrur edhe  Gjeka, miku im, poeti e perkthyesi tashmë i njohur, vetëm për të falnderuar. Thua nuk e dinin ata  se ishte më shumë meritë e tyre, që i dhanë atij takimi nuanca aq të ndezura dhe miqësore? Në të vërtetë ndjehesha keq, pasi ata ishin “ aktorët” e një aktiviteti aq mbresëlënës, puna krijuese e secilit sish. Vetëm prej pjesëmarrësve në atë takim, ishin botuar brenda këtij viti afro 20 libra në poezi dhe prozë, në përkthim dhe publicistikë, në të gjitha gjinitë letrare. Ata i dhanë vjeshtës ngjyrë dhe përjetime  më të bukura nga  ç’shihnim ne, në eskursionin njohës dhe, në të gjitha levizjet që bëmë në ato dy ditë.

E shtuna e shiut

Edhe pse praktikisht  fillimi i “Ditës së letërsisë dhe arteve” do të startonte me kafen e së dielës, ajo filloi që të shtunën në drekë me pritjen e të parit, që zbriti nga Dallasi, poetit Gjekë Marinaj, tashmë i njohur për lexuesin shqiptar, këndej dhe andej Oqeanit. I gjatë der në maja, i thjeshtë gjer  në pamje dhe i qeshur si përherë, habitet kur më sheh pranë, teksa priste bagazhet. -Kaq shpejtë më gjete? - m’u drejtua, si i habitur. Po jo bre burrë, se kisha marrë taksi. - Kemi menduar për të gjithë, - iu përgjigja, ashtu në takim e sipër. Morëm çantat dhe iu drejtuam parkingut, ku na priste Doda. Dodë Gjonaj, një ndër instrumentistat  më të njohur, jo vetëm në trojet shqiptare, por edhe më gjërë, fitues i disa medaljeve dhe diplomave në festivale shqiptare,  ballkanike deri evropiane, karakterizohet nga një durim i veçantë. Binte një shi pranveror, edhe pse ishte fundvjeshtë. Nesër do jetë ditë me diell,-thotë Doda, duke ditur se ne kishim piknikun në  një nga parqet më të bukura të Michiganit, “ Stony Kreek”, aty ku liqenet dhe gjelbërimi natyror, me gjithë ngjyrat e gjetheve, përbën një objekt poetik, krejt të përafërt me ndjesitë e artistëve. Nuk e dinte Doda se kishte për të ardhur edhe tri herë të tjera në aeroport, vetëm kësaj mbasditeje. Pas sistemimit të Gjekës në “Candlewood Suites”, një hotel komod në stilin e ndertimeve evropiane, na u desh të merreshim me pritjen e të tjerëve. Deri në orën 4:00 pm, pothuajse mbërriten të gjithë, ata që kishin konfirmuar ardhjen, veç Iliriana Sulkuqit, e cila do mbrrinte nga New Yorku në orën 8:00, të po kësaj dite. Në orën 3 e 30 Doda  do të  priste Mimoza Dajçin me Merlinin dhe Ledinen, si dhe pak minuta më vonë Vlash Filin, i cili udhëtonte nga Philadelphia. Pak më vonë Merita do më thërriste, për të mos dalur në aeroport, pasi atë dhe  Aiden do i priste Alma. Po kështu , kur duhej të dilnim për të pritur Ilirianën, Merita na vjen ne ndihmë, duke  njoftuar, se do të dilnin ato për ta pritur. Poeti Lulash Palushaj njofton se darka ishte gati në resorantin “ Paul’s Main” me pronar Gjergj Tinaj, i cili kishte bërë rezërvimet e duhura, për poetët. Pikërisht kur po niseshim nga Hoteli, ku ishin akomoduar të gjithë, mësova se grupi i Mozës po diskutonte për Dodën, që ishte treguar aq i gatshëm dhe i mirë me grupin e tyre. Merlini dhe Ledina po thonin “Grupi i Dodes”, ndërsa Mimoza dhe Vlashi këmbëngulnin në emertimin tjetër “ Doda i grupit” dhe, kështu u thirr Doda, edhe mbasi i përcolli në aeroport. Një darkë e këndëshme, por pa alkool. Poetët nuk donin të deheshin sonte, ndaj më kishin porositur për një darkë të tillë. Edhe pse Merita dhe Iliriana erdhën vonë, iu bashkuan “grupit”, pak para se të dilnim nga resoranti. Ndonëse  të vonuara, ato patën mendimin më original “ Le të rrimë dy netë pa gjumë!” Netë të tilla nuk duhet të flenë!

Një kafe do ta kthjellonte mëngjesin e poetëve

Deri tani po zbatohej pikë për pikë projekti i këtij takimi artistësh. Në kafen e Rushit, publicistti të njohur Rush Dragu dhe pronarit të “ The Expresso House”, u takuam rreth orës 10 të mëngjesit. Që aty nisi  njohja më e mirë me njëri tjetrin si dhe shkëmbimi i botimeve të këtij viti. Gjeto Turmalaj kishte sjellë pak nga të gjitha botimet e tij, ndërsa Vlash Fili, vetëm botimin e fundit. Këtu u bashkuan me të ardhurit nga vende të tjera të Amerikës edhe krijuesit e Michiganit si: Zef Përgega,  Gjovalin Lumaj, Nexhip Ejupi, Brunilda Liço, Vera Vuçaj, Nilda Dervishaj, ndërsa Elinda Marku ishte takuar që të shtunën në mbrëmje. Poetet Alfons Grishaj, Amarilda Islamaj dhe poetja e piktorja e talentuar Aida Dismondy kishin njoftuar se do  ti bashkoheshin  aktivitetit vetëm në mbrëmje. Pokështu, edhe i talentuari Dritan Dragu. Qe një mëngjes i dielltë që, edhe për të pranishmit e rastit, që ishin në kafe, përcolli një ndjenjë të veçantë. Bisnesmeni Ndua Ftoni, të cilit i pëlqen edhe muzika dhe, ka provuar të këndoj, afrohet pranë nesh. Diçka i  tha Rushit, por nuk menduam se ai  i kishte paguar harxhimet e këti mëngjesi. Duke u lërguar, bashkë me biznesmenin tjetër, Pëllumb Kulla, na thanë se  do takoheshin në darkë.

Poezia e një dite poetike

Parku “ Stony Kreek”, i cili ndodhej afro 10 mile prej Kafes, priste sot mysafir të veçantë. Iliriana do të fliste poezi edhe në bisedën e zakonshme të udhëtimit. -Mos e vrisni vjeshtën,- thoshte, edhe kur makina jonë shkilte gjethet. Ghjithçka na ngjante si një metaforë e thënë, pa menduar se po krijon. Brunilda thonte: “ ma jepni diellin mua, mos ma zëni diellin”. Siç shihej kishte pak ftohtë pasi, edhe pse ishte veshur me pallto, nuk ndjehej mirë, Meritën do e thërriste Raimonda Moisiu nga Stamfordi. Ngaqë nuk kishte mundësi të vinte, pyeste për  gjithëçka. Në breg të liqenit na presin një turmë e madhe patash, që nuk do t’ia dijë fare për mbërritjen tonë. E dinë ato se poetët janë të butë, ndaj u afrohen, gati për t’u dhënë dorën. Iliriana nxiton t’i thotë Armandos, të mos i shpëtojnë nga kamera edhe patat. Ato nuk janë më të egra. Sot i kanë zbutur poetët. Shumë foto, shumë intervista dhe shume  emocione me ndjesi të veçanta. Merita kishte kohë që më thonte të shkonim në Kishë për të kapur Meshen e drekës. Ne e kishim planifikuar, që drekën ta kishim në Qendren e Kishës së Shen Palit! Edhe pse parkingu ishte plot e përplotë , diku nga fundi gjetëm vend. Edhe këtu fotot me  Kastriotin ishin të shumta. Gjergji na priti që në hyrje, duke na treguar me shpatën nga toka, se për tokën e dhamë jetën dhe për tokën rrojmë! Në resorantin e bukur të kësaj qendre, si dhe me gatimin professional u befasuan të gjithë!

Finalja e një premiere të pambarueshme

Këtyre dy ditëve të bukura po u vinte fundi. Ishte mbrëmja finalizuese e këti aktiviteti, që u prit me padurim! Për darkën kishte menduar Kola Gojçaj, pronari i “ Imperial House”, ndërsa për anën artistike të këti spektakli kishin punuar Nevrus Nazarko, Gjovalin Lumaj, Zef Pergega dhe Dritan Dragu. Gjekë Marinaj kërkonte anëtarët e jurisë, që të mblidheshin diku, për të marrë vendimin në dhenien e çmimeve. Fonia dhe muzika ishin instaluar. Gjergji dhe Ledi Paparisto ishin të gatshëm, si përherë në festat tona. Ahmet Agolli me te bijën Joli Paparisto do të luanin mjeshtërisht këtë natë per të pranishmit “ Vallen e shqipeve” dhe valle të tjera. Sonte do të ndjeheshin shqiponja të gjithë! Armando dhe Edvini, pronarët e Televizionit te Komunitetit Shqiptar të Michiganit, ishin te gatshëm të mos u kalonte asgjë pa filmuar. Kryetarin e mbrëmjes, Nevrus Nazarko e gjëjmë të shqetësuar.  Gjovalini e kish sinjalizuar  se mungonin tre recitues. U drejtohem menjëherë  mysafirve. Mimoza Dajçi pranon të na ndihmoj. Aida Dismondy, druhej pasi nuk ishte aktore, por pranon, ndersa Ledina ulet , diku ne fund te sallës, t’i lexoj tekstet, para se të ngjitet në skenë. Edhe recituesit u gjenden. Nga Chicago kishin ardhur aktorët Pandi Syku dhe Pajazit Kurtishi me Migjenin dhe Naimin, por që do t’u shtohej edhe Marinaj. Mbrënja fillon, si përherë pak me vonesë,  me çdo pjesë të detajuar dhe koncize. Pak minuta pas fillimit të mbrëmjës, arrinë Zëvëndës Ambasadori Shqiptar në Washington, Kreshnik Çollaku. Një vlerësim që  e meritojnë artistët! Pikërisht për këtë, Çollaku do të fliste në përshëndetjen e tij  të menduar. Është , ndoshta në të vetmet raste, ku diplomat shqiptarë, u përgjigjen pozitivisht  ftesave për një aktivitet, kur në agjendën e tyre ka shumë punë, sidomos tani, që problemi shqiptarë është në një moment  tepër të rëndësishëm.

“ Mos u bëj poet, nëse nuk lind, në secilin varg, në secilën fjalë…”

Nuk mund të rri pa e përmend këtë varg të  Azem Shkrelit, pikërisht kur flasim për anën artistike të një përzgjedhje, si poezitë e kësaj nate. Nuk më kishin marrë shumë kohë, pasi një pjesë të poezisë së traditës e njihja. Ndërsa krijimet e poetëve  të këtushëm ishin zgjedhur nga vet ata. Fishtën, Naimin, Kadarenë , Agollin, Shkrelin dhe Camajn, Podrimjen e Poradecin etj.. do t’i paraqesin mjaft mirë Mimoza Dajçi, Dritan Dragu, Aida Dismondy, Vera Vuçaj, Ledina Nikolla, Rush Dragu dhe Gjovalin Lumaj. Po kështu edhe autorët e pranishëm do përcillnin vargjet e njeri tjetrit, me një përkushtim të veçantë. Poezia “ Dialog malësorësh” e Lulash Palushajt do të pritej mjaft mirë për hapsirën dhe idenë që rrokte. Krijimet e Iliriana Sulkuqit dhe Nexhip Ejupit u ndoqen me vëmendje dhe u duartrokitën, për emocionet që të krijojnë, për vlerat artistike që mbartin. Pati edhe krijues të rinj, që akoma nuk kanë dalë më librin e parë, që u vlerësuan nga të pranishmit, si Brunilda Liço dhe Vera Vuçaj.

(Poeti Gjekë Marinaj, duke shpallur fituasit e konkursit)

Finalja e finales

Gjithë këtë ativitet do ta mbyllte shpallja e fituesve të konkursit të këti viti. Kryetari Juirsë, Gjekë Marinaj ngjitet para mikrofonit për të shpallur fituesit. Jo pa emocione, Gjeka thekson punën e mirë të organizatorëve dhe të revistës “ Kuvendi” , si dhe pjesëmarrjen e shumë krijuesve në këtë konkurs. Në këtë konkurs u paraqiten afro 40 autorë, që po të përmblidheshin në një libër te veçantë, i kalojnë të 500 faqet. E, kjo do të thotë se krijuesit e vleresuan aktivitetin, i besuan edhe jurisë. Çmimet e Jurisë së  këti viti ishin këto:

Emri i autorit                         Tituli i Cmimit           Zhanri i konkurrimit

Iliriana Sulkuqi                        “ MIGJENI “                      Poezi
Nexhip Ejupi                            “Jeronim De Rada”          Poezi
Agi Tanushi                             “ Jeronim de Rada”           Poezi
Gim Milani                               “ Migjeni  “                       Poezi
Vera Vucaj                                “ At’ Gjergj Fishta “          Poezi
Eri Tare dhe Rozi Theohari      “ Migjeni  “                      Poezi ne Anglisht

Zef Pergega                              “ Faik Konica “                Publicistike
Gjovalin Lumaj                        “ Tefe Palushi “                 Fabula
Rush Dragu                               “ Tefe Palushi “               Satire

Gjeto Turmalaj                         “ Pjeter Arbnori “             Proze publicistike
Vlashi Fili                                 “ Ismail Kadare “             Proze
Fation Pajo                                “ Anton Pashku “             Proze publicistike

Mimoza Dajci                          “ At Zef Pllumi “            Publicistike/skice
Medije Vraniqi                         “ Anton Pashku “             Publicistiek/Skice
Brunilda Lico                           “ Petro Marko   “              Publicistike/Skice

Me publikimin e çmimeve mbremja kaloj në pjesën argëtuese, deri në orët e vona të  natës. Revistës “ Kuvendi” për këtë aktivitet i kanë ardhur shumë përshendetje dhe mesazhe urimi, të cilat  vlerësojnë seriozitetin e  “Ditës së letërsisë dhe arteve”. Vellai i humoristti te njohur Tefe Palushi, fotografi i talentuar Pavlin Palushi, foli i emocionuar, per nderin qe i ishte bere Tefes me mertimin e nje çmimi.

Organizimi dhe puna e përbashkët

Një meritë të veçtë ne realizimin me sukses të këti aktiviteti, kanë ata që u gjenden përherë pranë me ndihmën e tyre, që  “ Dita e letersisë dhe arteve” të dalë sa më mirë, si:  Alfons Grishaj, Prenk Gjokaj, Zharko Palushaj, Zef Pergega, Nevrus Nazarko, Rush Dragu, Gjovalin Lumaj, Lulash Palushaj, Gjergj Ivezaj, Julian Çefa, Gjergj Dedivanaj, i cili edhe pse me mundësi jo të mira shendetësore, u intersua herë mbas herë , Gjeto Ivezaj, Tomë Gjokaj, Malot Ivezaj, Leonard Dervishi etj…

Dhe fundi vjen për të rifilluar

Duke parë interesimin për këto aktivitete, revista “Kuvendi” do të  projektojë , që në vitin 2008, të konkurojë denjësisht edhe muzika, piktura dhe fotografia, duke u kthyer në një festival të vërtetë te vlerave kulturore të diasporës në Amerikë.

 Pjetër Jaku
bot_kuvendi@hotmail.com
www.revistakuvendi.com

Fotografi nga ky aktivitet:

Derguar per “ Kuvendin”

... Nuk është fjala vetëm për uri buke, egziston dhe uria për dashuri, i zhveshur nuk do të thotë të jesh pa një copë veshje por do të thotë të jesh pa dinjitetin njerëzor! Të jesh pa strehë nuk do të thotë të mos kesh një shtëpi të vogël ku të jetosh por domethënë të jesh i braktisur nga të gjithë, i pa dëshiruar, i pa dashur, i lënë pasdore, ku njeriu të ketë harruar cfarë do me thënë dashuria njerëzore, cfarë është gëzimi njerëzor, cfarë është përqafimi njerëzor...”

Ja kjo ishte një pjesë e filozofisë jetësore me të cilën E Lumja Nëna Terezë preku thellë në ndërgjegjen e njerëzimit dhe i dha vulë të fuqishme shekullit të 20-të.

Nga Shkupi deri në Kalkutë, një biografi në të cilën, cdo ditë e saj ishte në shërbim të njeriut, të njerëzimit, prandaj edhe u quajt: Nëna e Dashurisë, Fenomen i Mirësisë, Legjendë e Dashurisë dhe Respektit...

Gongje Bojagjiu u lind në Shkup më 27 gusht 1910 nga prindërit Kolë dhe Drane Bojaxhiu nga Prizreni. Shkollën fillore, katër klasët e para i kreu në Famullinë e Zemrës së Krishtit ndërsa klasët tjera dhe gjimnazin në shkollat shtetërore. Gongjia ishte vetëm 8 vjece kur i vdic i ati mirëpo nuk e harroi kurrë porosinë e tij: “Gongje, egoizmi është sëmundje shpirtërore që të bën rob dhe që nuk të lë të jetosh e as t’u shërbesh të tjerëve.” Në moshën 12 vjecare Gongjia ndjeu thirrjen e parë për të ndihmuar të tjerët. Biografi më i mirë, të paktën në mesin e shqiptarëve, don Lush Gjergji, për këtë periudhë të jetës së Gonxhe Bojaxhiut, rrëfen: Është i rëndësishëm kërkimi i saj prej moshës 12 deri në 18 vjet. Ajo nuk u nis ashtu me hamendje por “luftoi” me Zotin, kërkonte vullnesen e Zotit. Shpesh herë mendonte se është liruar prej kësaj thirrjeje mirëpo përfundimisht më 14 gusht të vitit 1928 te Zoja e Letnicës vendosi” dua të bëhem motër misionare që t’u shërbej të varfërve të botës”.

Po si fëmijë cfarë ishte, cka e karakterizonte Gongje Bojaxhiun? Ishte e shoqërueshme me të gjithë, kishte talent për muzikë, për vallëzim, për poezi por mbi të gjitha ishte e gatshme që t’i ndihmojë cdo kujt e para dhe më e dalluara në shkollë megjithatë e shoqërueshme me të gjithë dhe ishte e lindur për të organizuar, thotë don Lushi. Për këtë periudhë të jetës së Gongjes na ka lënë rrëfimin me kujtime edhe bashkëmoshatari dhe kusheriri  i saj, kompozitori, Lorenc Antoni: “Ka pasur një zë të hatashëm, ka qenë një soprano e mrekullueshme...”

Madje Lorenc Antoni ka komponuar një këngë vetëm për vokalin e Gongjes. Interpretimi origjinal i këngës nuk është ruajtur si edhe shumë gjëra të tjera me vlerë dhe kjo është për të ardhur keq.

Gongjia ishte fëmija i tretë i qiftit Bojaxhiu. Dranja pas vdekjes së të shoqit u detyrua të punonte, edukonte dhe të mbante familjen vetë. Këtë e arriti duke pasur besim të palëkundur te Zoti. Vëllai Lazri studioi Akademinë Ushtarake. Ai jetoi dhe vdic në Palermo të Italisë. Motra Ageja me nënë Dranen shkuan në Shqipëri ku edhe kaluan pjesën tjetër të jetës. Ageja punoi në Radio Tirana, si folëse. Vdic në vitin 1974 pak pas vdekjes së nënë Dranës. Ato nuk u takuan më kurrë me Gongjen që nga ndarja në Shkup.

T’i kthehemi kohës kur Gongjia mori vendimin e prerë, do të niset në misione edhe atë në Indi. Po pse pikërisht në Indi, kush e frymëzoi dhe si e kuptoi që India kishte nevojë për misionare-lind pashmangshëm pyetja. “ Sepse në atë kohë, famullitarë dhe meshtarë katolikë shqiptarë ishin jezuitët dhe Jezuitët e kishin një mision pikërisht në Kalkutë dhe Bengali. Prandaj ajo si e re pati dëgjuar drejtëpërdrejtë prej misionarëve dhe pati lexuar në revista për këto ngjarje-shpjegon don Lushi.

Gongjia u ndikua shumë nga arqipeshkvi i Shkupit Lazër Mjedja, vëllai i poetit Ndre Mjedja poezinë e të cilit Gongjia e pëlqente shumë. Ishte viti 1928 kur ajo po hidhej guximshëm në shërbim të Zotit dhe njeriut.

Erdhi momenti kur duhej ta linte vendlindjen e saj, Shkupin. Kjo gjë për askend nuk është e lehtë e sigurisht nuk do të ketë qenë e lehtë as për Gongjen. Por kështu e donte misioni që i kishte caktuar vetes. Ambienti mbase ishte i vogël për idetë e saj të mëdha. Në përcjellje miqtë e saj kishin përgatitur një program lamtumirës. Ishte kjo një shenjë e dashurisë dhe mirënjohjes. Ja si e kujton Lorenc Antoni atë mbrëmje:” Në mbrëmje shkuam disa shokë ta takojmë dhe kemi këndu këngë të ndryshme. Gongjia këndoi dy këngë. Kemi ndejtë deri vonë natën. Unë nxorra biletat për të.” Pra ditën e 26 shtatorit, 1928, Gongjia e la Shkupin por me vete mori një thesar të madh kujtimesh, porosish e mësimesh nga tradita kombëtare ,që i përdori tërë jetën e saj në shërbim të njerëzimit. Stacioni i saj i parë ishte Zagrebi pastaj nga Zagrbi për në Dublin e më 13 tetor nga Dublini për në Kalkutë. Ishte një udhëtim shumë i lodhshëm me tren dhe anije. Gjatë udhëtimit shkroi poezinë” Lamtumirë” të cilën më vonë, Lorenc Antoni, mbase nuk e pati të vështirë ta shndërojë në këngë edhe për shkak të miqësisë nga fëmijëria.

Jo vetëm gjatë atij udhëtimi por edhe gjatë gjithë jetës Gongjen e përcillte porosia e nënë Dranës:” Gongje e dashur kur bënë dicka ose bëje mirë dhe me dashuri ose mos e bëj fare”. Dhe ishte pikërisht kjo dashuri që e udhëhoqi drejt misioneve.

Tre muajt e parë qëndroi afër Dublinit për të mësuar anglishten dhe për t’u njohur me jetën misionare. Këtu edhe filloi periudhën e përgatitjes, periudhën e kandidimit për t’u bërë murgeshë. Po këtu Gongjia mori emrin e ri, Maria Tereza. Sapo mbërriu në Indi para saj i shfaq një realitet edhe më i pamëshirshëm se sa e kish menduar. Si do t’i ndihmoj, cka do të mund të bëj për këta njerëz që po vdesin rrugëve të Kalkutës? Ishin këto pyetje të cilave nuk u jepte dot përgjigje.

Po në funksion të përgatitjes sa më të mirë për mision atë e priste edhe një detyrë tjetër . Në Darjeling duhej të bënte noviciatin. Këtu qëndroi dy vjet. 23 maji i vitit 1931 për të ishte ditë e vecantë dhe e lumtur,  kishte kaluar fazën e parë të rishtarisë. Tani ishte një hap më afër realizimit të ëndërrës së saj. Puna e parë pas kësaj faze ishte puna si motër medicinale, e ndihmës dhe e përkujdesjes për të sëmurët. Në kuadër të aktiviteteve të kuvendit “Motrat e Loretos” Gongjia, tani Maria Tereza, vazhdoi studimet për vete dhe mbante mësim me të rinjtë. Për të kjo ishte fare e lehtë sepse e kishte përvojën nga Shkupi. Përvec mbajtjes së mësimit ajo duhej të përkujdesej edhe për të sëmurët dhe t’u ndihmonte motrave tjera në studime. Më 1936 motër Terezës i dhanë një detyrë tjetër: shkollën e Shën Terezës në Kalkutë në të cilën i kaloi plotë 17 vjet. Fëmijët u lidhën shumë me të. Nga 52 fëmijë sa gjeti në fillim shumë shpejt u bënë 300. Asaj i pëlqente shumë të mësonte këta fëmijë të varfër, të braktisur e jetimë të cilëve u mungonin gjërat elementare për jetë. Duke i dashur ajo fitoi dashurinë e tyre. Nga dashuria për të, nxënësit filluan ta thërrisnin Nëna Terezë. Më 24 maj 1937, Tereze Bojaxhiu,  u avancua  nga statusi i kushteve të përkohshme në kushte të përjetshme. Tani ajo ishte e lirë  të vepronte, shërbente , kishte më shumë mundësi e kompetenca për t’i zbatuar projektet e saj. Më pas Nëna Terezë ndjeu thirrjen e dytë: të lë Kuvendin e Loretos që të ishte në gjendje t’i përkushtohej plotësisht me tërë jetën të varfërve dhe gjithë atyre njerëzve që ishin goditur pa mëshirshëm nga sëmundjet si: malarija, gërbula dhe kolera. Dhe vendosi të lë Kuvendin që të jetë në gjendje të lirë të ndihmojë të varfërit ndër më të varfërit. Me një sari prej një dollari dhe vetëm me 5 rupi në xhep doli nëpër rrugët e Kalkutës dhe edhe ato ia dha një lypsi. Vendosi të jetojë me ta dhe në mesin e tyre.

“Njerëz të shtrirë në rrugë, të padëshirueshëm, të pa dashur, të uritur.” (Nënë Tereza)     

Fillimisht Nënë Tereza mund të u ofronte vetëm lutje dhe dashuri, asgjë tjetër. Këshilla e Nënë Dranës i sillej nëpër kokë: “Bija ime, kurrë mos shiko mbrapa, vetëm përpara, kurrë mos u dorëzo!”

Ky ishte ai moment i madh kur ajo trgohet si personalitet i fuqishëm përmasave gjigante. Kishte besim te Zoti,  kur nisi nga zero projektin e madh i cili pastaj pak nga pak si ortek i fuqishëm vuri në lëvizje tërë ndërgjegjen e njerëzimit.

Ajo u identifikua me njerëzit më të varfër që të mund të ishte mësuese, nënë dhe cdo gjë për ta. Ajo nuk fliste shumë por punonte shumë. Ua lehtësonte vuajtjet atyre që vuanin. Dashuri kishte për të gjithë. Ajo tanimë nuk ishte vetëm. Vajza e parë që iu bashkua ishte një e pasur. Dhe këtë Nënë Tereza e kuptoi si dhuratë nga qielli. Menjëherë pas saj edhe vajza të tjera, ish studente të Nënë Terezës iu bashkuan misionit të mësueses së tyre. Kështu më 7 tetor 1950 Nëna Tereze themeloi bashkësinë me emrin “Misionaret e Dashurisë”. Në vitin 1965, kjo bashkësi u ngrit në kongregatë papnore. Atë kohë kishte 300 misionare të dashurisë. Dhe të gjitha këto ndihmonin të varfërit dhe të sëmurët, të braktisurit para vdekjes, fëmijët dhe bonjakët e braktisur, të gërbulurit... e të ndihmosh këta njerëz  duhet vetë ta përjetosh këtë, dhe mund t’u ndihmohet shumë, mjafton të kesh zemër të pastër.“Duhet të kemi zemrën e pastër që të kuptojmë sepse zemra e pastër mund të dashurojë. Ne duhet t’ua zgjasim dorën që t’u shërbejmë ndërsa me zemër t’i duam për atë ditë kur të varfërit të jenë shpresë e shpëtimit të njerëzimit. Ne do të gjykohemi  në bazë të asaj që bëjmë për ta”

Përmes bashkësisë “Misionaret e Dashurisë” tashmë kishte filluar të funksionojë dhe të japë rezultate ideja e madhe e Nënës Terezes. Më 1955 hapi shtëpinë për fëmijë të braktisur. Ajo urdhëroi të sillen brenda të gjithë fëmijët e braktisur pa dallim dhe u siguroi strehë, ushqim e dashuri, të cilën gjë ata nuk e kishin përjetuar kurrë.

Por ka edhe shumë kategori të tjera që presin dorën e dikujt për ndihmë. Sa shumë njerëz jetojnë dhe vdesin nëpër rrugët e Kalkutës! Të tillë Nëna Tereze sheh në cdo hap.Kjo e brengosë shumë. Cfarë të bëjë? Nuk e pranon dot këtë realitet. Dhe cfarë bëri? Shkoi në tempullin e hyjneshës Kali. Mori një nga kthinat e tempullit dhe për 24 orë e mbushi me njerëz që ishin buzë vdekjes. Këtë shtëpi Nëna Terezë e quajti Nirmal Hirdaj. Këtu thoshte ajo askush nuk vdes i dëshpëruar, i uritur dhe pa dashuri.

Nëna Terezë hapi shumë spitale për ta. Gjithashtu u angazhua dhe hapi një fashat për të gërbulurit me emrin “Shanti Nagar”(Qyteti i Paqës) ku ata do të mund të jetonin dhe punonin, të krijonin familjet e tyre. Thjesht ku do të mund të bënin një jetë normale. “ Asnjë nga pacientët tanë nuk ka vdekur i dëshpëruar. U kemi mundësuar vdekje të bukur. Ne i ndihmojmë ata të vdesin në paqe me Zotin  dhe me dashuri e kujdes deri në fund”(N.T)

Më 1962 themeloi degën e meshkujve Misionarë të Dashurisë. Pastaj shoqatën ndërkombëtare “Bashkëpunëtoret e Nënës Tereze”, pastaj  Misionaret e Dashurisë dega e meditimit, Vëllezërit e Fjalës etj. etj.

Po pse vërtet angazhohej kaq shumë?  “Për lavdinë e Zotit dhe të mirën e njerëzve”-përgjigjej ajo

Nëna Terezë punonte cdo ditë me cdo njeri që kishte nevojë për ndihmë. Fati e rasti e deshi që të qëndrojë më gjatë në Indi por shembëlltyra e saj, forca e ideve forca e dashurisë së njeriut për njeriun kishte filluar të përhapej nëpër tërë botën. Duket se u bë pikë e kthesës në ndërgjegjen e njerëzimit. Njeriu për njeriun nuk qenka vetëm ujk, nuk paska vdekur dashuria , mirësia, respekti i njeriut për njeriun. Porositë dhe fama e veprave të saj filluan të lëvizin gjithandej globit të mbushur përplot kontraste, ligësi e egoizëm. Pa ndalë ajo i bënte thirrje njerëzimit që ta mund të keqen në vetvete sepse nga këto ligësi e egoizma prodhohen fatkeqësi njerëzore si imoraliteti, alkoolizmi, droga, AIDS-i e të tjra, që po e kërcnojnë njerëzimin. Nëna Terezë jo vetëm me porosi por edhe fizikisht ishte aty ku kishte fatkeqësi. Hapi shumë qendra në vende të ndryshme të botës për të ndihmuar shërimin e të sëmurëve nga droga e AIDS-i . Ajo nuk komenton më shumë përvec “ Ata janë qenie njerëzore, vëllezërit dhe motrat e mia, ne duhet t’i falim ata. Këta njerëz më shumë vuajnë nga izolimi që u bëhet. Ata kanë nevojë për dashuri.” Ajo është kudo në: Qernobil, Bejrut, Etiopi, Kubë, Romë, Shkup, Uruguaj, Brazil, Kosovë, Aman, Gjermani, Francë, Honduras, Kamerun... e ku jo atje ku ka vuajtje. Dorën e ngrohtë të ndihmës së Nënës Terezë e ndien me miliona njerëz, pavarësisht nga raca, feja, gjinia, etnia etj. Për Nënë Terezën të gjithë ishin njerëz dhe i shikonte si njerëz.

Tashmë ishte shndërruar simbol kudo në botë . Më 1979 Nënë Terezë dhe vepra e saj u shpërblye me cmimin Nobel për paqë. Në arsyetimin e Komitetit për ndarjen e cmimit ndër të tjerat thuhet se vula e veprës së saj është nder për njeriun, për vlerën dhe dinjitetin e tij duke vënë në spikamë se ajo ia ktheu njerëzimit shpresën në një moment të tensioneve dhe krizave të mëdha në botë. Laureatja e cmimit, Nëna Terezë, deklaroi se e pranon cmimin në emër të të varfërve dhe mjetet që sjell cmimi ishin pikërisht për këtë.

“Ky cmim është një rast i mirë për të dëshmuar se dashuria është një rrugë e mirë për paqe.Dhe jo vetëm dashuria me fjalë por dashuria në vepër. Ky cmim do t’i gëzojë mijëra njerëz anë e mbanë botës të cilët bashkohen me mendimin se të varfërit janë vëllezërit dhe motrat tona.”

Nga ky piedestal Nëna Terezë përsëriti thirrjen për paqë, dashuri mes njerëzve, mirëkuptim, ndihmë njëri tjetrit. Theks të vecantë ajo vuri në rolin e ngrohtësisë familjare për edukimin e fëmijëve të shëndoshë. Ku mungon kjo ngrohtësi, tha ajo, shfaqen devijime si droga, AIDS-i etj. Edhe këtu në Osllo ajo foli e shpjegoi pse angazhohej kundër abortit. Abortin ajo e quajti shkatërruesin më të madh të paqës. “Nëse një nënë mund ta vrasë fëmijën e vet  c’mund të thuhet për krim kur vritemi në mes nesh . Këta fëmijë të palindur po vriten në barkun e nënave të tyre. Mendoj se të gjithë ne duhet të lutemi të mos ndodh kjo. Nëse me të vërtetë e duam paqën duhet ta ndalim vrasjen e fëmijëve të pafajshëm në barkun e nënave të tyre.”

Gjithë vëmendja e njerëzimit atë ditë ishte drejtuar drejt Osllos. Shqiptarët kishin dhe një arësye më shumë për t’ ju gëzuar mirënjohjes së madhe që iu nda kësaj bije të vyer të kombit.

Në emër të shqiptarëve përshëndeti imzot Nikollë Nikprelaj.

Para Osllos dhe më pas Nëna Terezë u nderua edhe me shumë cmime të larta nga qendra e institucione të botës si: cmimin ndërkombëtar Xhon Kenedi, cmimin Nehru, cmimin Nëna Universale, doktore e anëtare nderi në disa universitete etj. etj. Më 1990 u shpall anëtare nderi e Akademisë së Shkencave dhe e Arteve të Kosovës ndërsa në vitin 1996 kryetari Rugova e shpalli Anëtare Nderi e Republikës së Kosovës.

“Ne do të mësojmë gjithmonë nga filozofia e dashurisë që e krijoi ajo. Kjo filozofi  është dashuria për Zotin, dashuria për njeriun dhe dashuria midis njerëzve. Kjo është dashuria e nënës shqiptare, që Nëna Tereze e ndau edhe me njerëzit e popujve të tjerë . Këtë dashuri e ngriti në planin universal për veprën e bërë të bamirësisë. Nëna Tereze, mund të themi, është themeluese e filozofisë humanitare që aq shumë i duhet njerëzimit. Njerëzit e mëdhenj dashurinë e ndajnë dhe ua dhurojnë të tjerëve. E tillë ishte Nëna Terezë. Nga filozofia e saj ne mësuam të jemi sëbashku . Ajo është në zemrat e të gjithë kosovarëve e që krenohen që është Nëna e Njerëzimit...”(Kryetari Rugova)

Krahas angazhimeve të pareshtura me të varfërit e saj në Kalkutë dhe qendrat tjera botërore ku kishte hapur qindra shtëpi për të varfër, spitale e shkolla, Nëna Terezë përpiqej që të gjente kohë për të vizituar vendlindjen e saj. Në Kosovë për herë të parë erdhi në vitin 1971. Ishte mysafire e don Nikolë Minit, famullitar i Prizrenit. Shtegtoi  edhe në Letnicë dhe disa vise të tjera . Ishte koha e komunizmit dhe ateizmit dhe thuajase përvec elementeve kishtare dhe fetare katolike askush nuk e hetoi praninë dhe vizitën e saj, tregon don Lushi. Vizita e dytë e saj në Kosovë u bë në vitin 1978 e edhe kjo kaloi pa ndonjë publicitet. Vizita e tretë ishte më, 1980 kur tashmë ajo ishte bërë personalitet i përmasave botërore dhe kishte fituar cmimin Nobel.

“Vizitoi Shkupin e saj dhe Shkupin tonë, themeloi edhe bashkësinë e parë rregulltare “Bijat e dashurisë hyjnore” në Shkup pastaj pas Shkupit erdhi në Bincë ku pati nje takim me klerin tonë dhe motrat tona . Në Letnicë u morëm vesh që t’ia bëjë edhe një vizitë Vitisë, kryetarit të komunës dhe të zhvillojë një takim në Këshillin Ekzekutiv të Kosovës që atëherë kryesohej nga Bahri Oruci dhe nënkryetar ishte Pajazit Nushi- rrëfen Lush Gjergji. Në vitin 1986 erdhi më shumë privatisht për të vizituar ipeshkëvinë dhe ipeshkvin e atëhershëm imzot Nikë Prelën dhe për të shqyrtuar situatën se a është e mundshme që edhe në Kosovë të hapet një qendër e Misionareve të Dashurisë. Vizita e saj e fundit bërë Kosovës ishte në vitin 1988, ishte vizitë publike. Erdhi dhe solli 4 motra Misionare të Dashurisë dhe hapi qendrën e saj në Pejë.

Pajazit Nushi i cili atë kohë ishte nënkryetar i Qeverisë së Kosovës dhe i ngarkuar me organizimin e pritjes  që iu bë Nënës Terezë, krahas bisedave për pozitën e fesë në Kushtetutë e tema të tjera , kujton rastet e refuzimit të saj për të kaluar natën në luksin e hotelit ose për t’u shërbyer me veturë: “Ishte shumë e thjeshtë në cdo pikëpamje. Nuk keni nevojë të angazhoheni kaq shumë për qëndrimin tim këtu sepse unë mund të eci prej këtu e të shkoj deri në kishë, pse t’i sillni ju tri-katër makina për mua...”  

Në Shkup për herë të parë u kthye në vitin 1970. Kështu ishin kohët dhe rrethanat por edhe angazhimet kolosale që kishte. Vizitat në Shkup dhe Kosovë janë bërë në kuadër të një programi.

Pas ardhjes së demokracisë në Shqipëri u hap dera edhe për ardhjen e Nënës Terezë. Ajo bëri disa vizita dhe hapi një numër institucionesh të bamirësisë si dhe objekte të kultit të cilat më herët ishin të ndaluara.

Në vitin 1993 Nëna Terezë erdhi në Shqipëri në shoqëri të Papa Gjon Palit të Dytë.

Ja mesazhi i saj drejtuar popullit shqiptar:”Duajeni  njëri tjetrin ashtu sic ju do perëndia juve të gjithëve dhe lutuni! Sepse duke u lutur në familje e mbani atë të bashkuar. Familjarët që luten bashkarisht janë të bashkuar e duan njëri tjetrin sic i do perndia të gjithë prandaj ne këtu në Shqipëri insistojmë shumë për lutje dhe unitet dhe dashuri në cdo familje. Zoti ju bekoftë!

Po gjatë kësaj vizite Papa dha këtë vlerësim për Nënë Terezën dhe veprën e saj të madhe: “Si mos ta përmendim fort të dashurën, bijën tuaj, bijën e zgjedhur shqiptare, motrën Terezë të Kalkutës, nënën e shumë të varfërve në botë. Me ngrohtësinë e fesë, kjo grua e vogël e madhe ka dhënë nxitjen dhe përkujdesjen e madhe të zemrës shqiptare...”

Dhe, kudo Nëna Terezë ishte e pranishme me të njejtën energji të shpirtit të saj për të ndihmuar më të varfërit e botës. “Ata mund të ndihmohen pavarësisht nga mundësitë që kemi qofshim të pasur apo jo. Mund të ndihmohen me shumë para e nëse nuk ka edhe me një qindarkë edhe me një kujdes , pak respekt me një buzëqeshje.”

Për ta nuk kurseu asgjë as shëndetin, as kohën as mundin dhe ia doli, duke iu ofruar ndihmë hallegjinjëve të pashpresë që nga ndihma më e vogël e deri te mrekullitë. Mbi të gjitha ajo dëshmoi se edhe e pamundura është e mundur. Por kishte edhe ndonjë zë malicioz, si gjithmonë që i përcjellin veprat e mëdha, që të thoshte ndonjë fjalë të ligë edhe për Nënën Terezë, për prejardhjen e fondeve, për menaxhimin e tyre etj. Edhe në përgjigje të tyre ajo ishte e madhe duke kërkuar që të mos u vihet veshi por të vazhdojë puna. Mbase në momente të tilla do t’i ketë lindur inspirimi që këtë përgjigje ta jap edhe me poezi: “S’ka rëndësi, njeriu është i pa arsyeshëm, i pa logjikshëm, egocentrikë, s’ka rëndësi duaje! Nëse bën mirë do të thonë se e bën për qëllime egoistike, nuk ka rëndësi bëj mirë! Nëse i zbaton qëllimet e tua do të gjesh miq të rrejshëm dhe armiq të vërtetë, s’ka rëndësi zbato! Të mirën që e bën nesër do të harrohet, s’ka rëndësi bëj mirë! Nderi dhe ciltëria do të bëjnë të lëndueshëm, s’ka rëndësi, të jesh i ciltër dhe i ndershëm! Atë cka ke ndërtuar vite me radhë mund të rrënohet fill, s’ka rëndësi ndërto! Nëse i ndihmon njerëzit do të hidhërohen, s’ka rëndësi ndihmoiji! Jepja botës pjesën më të mirë të vetvetes do të shqelmojnë, s’ka rëndësi, jepi botës pjesën më të mirë të vetvetes!”(N.T.)

Pra edhe në vështirësi Nëna Terezë na ka dhënë modelin e tejkalimit të tyre mjafton që të kesh zemër të pastër dhe qëllime të larta. Prandaj janë harruar ata zëra të ligë dhe ka mbetur shkëlqimi i veprës së saj të cilës iu përkushtua me shpirt deri në castet e fundit të jetës.

Nënë Tereza ndrroi jetë më 5 shtator 1997. Në varrimin e saj morën pjesë me pikëllim të thellë, krahas të varfërve edhe personalitetet më të shquara botërore.

Ishte kjo humbje e madhe për njerëzimin por edhe ngushëllim se ajo e la të qartë rrugën që duhet ndjekur. 

Ja, ta zëmë, si e komenton vdekjen e saj zëvendësja e Nënë Terezës, motër Nirmala e cila beson se fenomeni Nëna Terezë dhe figura e saj karrizmatike do të vazhdojë të veprojë përmes të tjerëve:”humbja është shumë e madhe! Sa u përket problemeve jam shumë e sigurt se Nëna Tereze do të lutet edhe atje ku është në qiell dhe do të na ndihmojë. Kam shumë besim në ndihmën e Zotit dhe lutjet e nënës por, sigurisht që humbja është shumë, shumë e madhe.”

Ndërsa një ditë pas vdekjes së Nënë Terezës, Papa Gjon Pali bëri këtë vlerësim për të: “Nëna Terezë e ka shënuar historinë e shekullit të 20. E ka mbrojtur me guxim të pashoq jetën , i ka shërbyer qenies njerëzore për të mbrojtur dinjitetin dhe nderimin atyre që i kishte thyer jeta për t’i dëshmuar dashurinë e Zotit cdo krijese njerëzore. Kjo është dëshmia e dashurisë engjullore që ushqehet nga feja dhe e përcjellë deri në vdekje. Kështu e përkujtojmë atë duke u lutur dhe duke i dëshiruar shpërblimin që e pret cdo besimtar në mbretërinë qiellore.Le të jetë shembulli i saj i gjallërishëm ngushëllim dhe frymëzim për familjen e saj, kishën dhe mbarë botën.”

Bill Klintoni e quajti Nënë Terezën, vigan i shekullit tonë. Zhak Shiraku tha se pas vdekjes së Nënë Terezës ka më pakë dashuri në botë! Toni Bleri vlerëson se shpirti i Nënës Terezë do të rrojë si frymëzim për të gjithë ne!

 Nëna Terezë u bë për të gjallë e edhe më shumë pas vdekjes inspirim për mendjet krijuese të të gjitha llojeve: për artistë, skulptorë, kompozitorë, shkrimtarë etj.

“Nëna Terezë është shprehja më e bukur e mirësisë, e humanitetit, e zemërgjerësisë, e flijimit e tërë asaj që mund të themi që është bujare.” Këtë vlerësim e ka bërë piktori i njohur Ibrahim Kodra i cili ia ka kushtuar edhe disa punime brilante në pikturë dhe shton ” Nëna Terezë është nëna e botës mbarë. Ajo ka shpëtuar fëmijët e botës mbarë! Kjo është Nëna Terezë. Shqiptarët mburren me emrin e saj. Ajo ka naltësu edhe emrin e popullit Shqiptar sepse me mirësinë që ka bërë në tërë botën emri i saj është i shkruar me shkronja të arta.Dhe e meriton se e ka qu nalt emrin e Shqipnisë.”

Ismail Kadare:” Nënë Tereza është figurë e madhe emblematike e kombit shqiptar. Me figura si Nënë Tereza historia e njerëzimit, vetë njerëzimi, është bërë më i pasur dhe më i ndritshëm. Populli shqiptar mund të jetë krenar që i ka dhënë botës një pasuri dhe një dritë të tillë. Me këtë ai dëshmoi edhe një herë se është një popull që bënë pjesë në qytetërimin e madh evropian. Jam i lumtur që vite më parë e kam takuar këtë shejtore. Cdo popull do të ishte krenar ta kishte pjellë Nënë Terezë. Prandaj krenaria jonë për të është legjitime. Në qastet tona të vështira ne e kemi kujtuar gjithmonë. Ajo na ka dhënë besim dhe kthjelltësi në shpirt. Në kohë të ashpra ne e kemi kujtuar poashtu gjithmonë, ajo na ka dhënë fisnikëri dhe paqe. Nënë Tereza do të jetë e tillë për ne në jetë të jetëve.”

 Nermin Vlora Fallaski

Nënë Tereza kishte dicka që në atë përmbledhjen e trupit të saj, në ato rrudha që kishte në fytyrë e bënin jashtëzakonisht të madhe...

Gjelosh Gjokaj

Te artistët ajo është gjithmonë një element inspirativ, edhe si figurë edhe si personalitet me vepra të mëdha që i ka ba. Shqiptarizmi duhet të krenohet me veprën e saj.

Ja si e kanë shprehur përmes poezisë admirimin e tyre disa nga poetët kosovarë:

Gonxhe Bojaxhiu gjallëron paralele

o ndihmon fatkeqët kur i lë cdo shpresë

nënë është për bonjakët që s’janë të aftë për ndjesë

xixë për nëna të lëna dhe fëmijët pa mnela

hapi ajo zemrën sa vetë rrozullimi

edhe në të i ngroh njerëzit e cdo ngjyre ...(Enver Gjerqeku)

në syrin tënd janë do rrugë

që shpiejnë nga jeta

 që shpiejnë nga bregu

zemrën prej Nositi

në planet e ke shtri

si nëna fëmijën

mbuluar e ke me dashuri... (Qibrije Demiri)

fleta erëkëndshme

u ngrit drejt qiellit

dhe u shndrrua në rreze

 të ngrohta të diellit

Gongje Bojaxhiu

në Nënën Terezë!... (Mark Krasniqi)

Vepra dhe jeta e Nënë Terezës ka frymëzuar edhe artistët dhe krijuesit e fushave të ndryshme anë e kënd botës. Pra të gjithë ata që aspirojnë të nxjerrin në pah vlerat njerëzore, mishërim i të cilave ishte shqiptarja Gongje Bojaxhiu-Nëna Terezë.
Më 19 tetor 2003, ipeshkvi i Kalkutës i kërkoi Papës që Nëna Terezë të shkruhet në radhët e shejtërve.
Po këtë ditë, Papa Gjon Pali i Dytë, e shpall të lumnueme Nënën tonë të madhe Tereze. “...Me autoritetin tone apostolik, pranojmë që shejtorja e nderuar e Zotit, Tereza e Kalkutës, tani e tutje të quhet lume e që festa e saj të kremtohet, sipas rregullave të caktuara nga e drejta kanonike kishtare, cdo vit, në ditën e lindjes së saj për qiell më 5 shtator.”
Nëna Terezë është shembull për t’u ndjekur. E sikur të gjithë ne të ecnim hapave të saj, bota do të ishte krejt tjetër.

Instituti Kombëtar i Diasporës e ka si një ndër objektivat e veta më të rëndësishme identifikimin e shqiptarëve kudo në botë

Intervistë me z. Flamur Gashi, drejtor i Institutit Kombëtar të Diasporës, në Ministrinë e Punëve të Jashtme të Shqipërisë.

P.Jaku-A ka Instituti ndonjë studim dhe shifra të sakta, ose përafërsisht të sakta, për shqiptarët që ndodhen jashtë Atdheut?

F.Gashi-Instituti Kombëtar i Diasporës e ka si një ndër objektivat e veta më të rëndësishme identifikimin e shqiptarëve kudo në botë. Në këtë kuadër ne jemi përpjekur të gjejmë numrin e përafërt të bashkëkombasve tanë që jetojnë e punojnë në shtete të ndryshme. Sigurisht, tani për tani, nuk mund të themi se të dhënat janë plotësisht të sakta dhe rrjedhojë e një rregjistrimi me kritere profesionale. Sidoqoftë kemi të dhëna të përafërta, të përftuara nga informacionet e herëpashershme që na vinë nga përfaqësitë tona diplomatike e konsullore, nga shoqatat e shqiptarëve apo individë të veçantë, bashkëkombas studjuesë. Këto të dhëna në disa raste na vijnë edhe prej institucioneve shtetërore të specializuara për migrantët në vendet pritëse.

P. Jaku-Në cilat vende ka më shumë shqiptarë dhe si janë të organizuar?

F.Gashi- Rasti i diasporës shqiptare është unikal. Krahasuar me popullsinë në vendin e origjinës, është ndër më të mëdhatë në botë. Ajo ka qënë dhe vazhdon të jetë pjellë e zhvillimeve tona historike, politike dhe ekonomike. Kurse si shtrirje gjeografike kap thuajse të gjitha kontinentet e banuara. Në është e përqendruar kryesisht në Turqi, SHBA, Greqi, Gjermani, Itali, Zvicër, Suedi, Angli, Kanada, Australi, Argjentinë etj.    
Dukuria e migrimit të shqiptarëve jashtë vendit nuk është e re. Ajo është e dokumentuar të paktën që në shekujt e pesëmbëdhjetë dhe të gjashtëmbëdhjetë.
Emigracioni u rishfaq vrullshëm në Shqipëri në korrik 1990 me të ashtuquajturën “kriza e ambasadave”. Duke lënë mënjanë dyndjet masive nëpërmjet kufirit tokësor me Greqinë dhe drejt Italisë nëpërmjet anijeve në vitet 1991 dhe 1992, ky emigracion, në përgjithësi, ka ruajtur tiparet e veta si një dukuri individuale, e paorganizuar dhe e pakontrolluar, duke përjashtuar kontigjente të vogla që kanë përfituar nga marrëveshjet për punësim të përkohshëm me Italinë. Një rast të veçantë përbën emigracioni shqiptar në Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe në Kanada,  pjesa më e madhe e të cilit është  i ligjshëm, i rregulluar në bazë të kuotave të përcaktuara nga shtetet përkatëse.
Nga të dhënat që ne disponojmë, rezulton se pas vitit 1990 ka emigruar rreth 23.5 për qind e popullsisë së vendit, ose 35 për qind e popullsisë aktive. Pra, aktualisht, jetojnë dhe punojnë jashtë vendit mbi 1 milion shtetas shqiptarë. Pjesa më e madhe, rreth 60-65 përqind e këtij numri, është vendosur në dy vende: Greqi dhe Itali, dhe midis tyre Greqia zë vendin e parë, me një numër mbi dy here më të madh sesa Italia dhe me rreth 40 përqind të numrit të përgjithshëm të emigracionit tonë në botë.

P. Jaku-I keni ju të evidentuara shoqatat shqiptare të emigrantëve dhe si i mbani lidhjet me to?

F. Gashi-Tanimë në arkivin e Institutit Kombëtar të Diasporës kemi një dokumentacion relativisht të plotësuar për shtrirjen dhe organizimin e diasporës shqiptare. Punonjës të stafit të institutit kanë realizuar ekspedita pune të suksesshme në diasporën arbëreshe në Itali, në diasporën shqiptare në Greqi, Zvicër, Angli, Turqi, Suedi, Gjermani, SHBA etj. Për këtë dëshmon, ndër të tjera, edhe përgatitja e Adresarit të shoqatave, klubeve dhe asociacioneve të diasporës. Sigurisht ky Adresar, që është fryt edhe i punës së kujdesshme të përfaqësive tona diplomatike e konsullore, mund e duhet të plotësohet e freskohet vazhdimisht me të dhëna të reja, sepse, siç tregon përvoja, ka prej tyre që kanë jetëgjatësi, por ka të tjera që shkrihen në një kohë të shkurtër, siç edhe lindin vazhdimisht të reja.
P. Jaku-A duhet që ambasadat shqiptare në vendët përkatëse (ku ka më shumë shqiptarë) të mbajnë lidhje me këto komunitete dhe t’iu ndihmojnë ju me të dhëna të plota?

F. Gashi-E përmenda më sipër se përfaqësitë tona kanë dhënë ndihmesën e tyre të vyer në hartimin e Adresarit të shoqatave të shqiptarëve në diasporë. Por, veç informacioneve për ne, ambasadat e konsullatat tona mbajnë lidhje të vazhdueshme me shoqatat me te njohura shqiptare, me përfaqësuesit e tyre. Nuk ka veprimtari të shoqatave ( atyre që kanë bërë emër në ndihmë të vetes dhe atdheut të tyre ),që të mos ketë pjesëmarrje të drejtpërdrejt nga stafi i ambasadës, siç nuk ka veprimtari që organizojnë ambasadat e konsullatat dhe të mos jenë të ftuar drejtues të shoqatave të shqiptarëve.
Instituti Kombëtar i Diasporës ka edhe lidhjet  veta të drejtpërdrejta me këto shoqata. Mund t’iu them një konstatim të saktë se çdo ditë e më shumë IKD po bëhet pikë referimi për to. 

P.Jaku- A ka IKD nje projekt  per t’i evidentuar ( regjistruar ) me ekzaktesi shqiptaret qe ndodhen jashte atdheut ?

F. Gashi-Strategjia Kombëtare për Emigracionin, e miratuar tashmë nga Qeveria Shqiptare, ka si përparësi edhe regjistrimin e plotë, të detajuar dhe me kritere shkencore të kontigjentit të shqiptarëve, për të krijuar një Regjister  Kombëtar të Shqiptarëve Jashtë Vendit. Nisja e kësaj pune kolosale me Projektin Pilot që është parashikuar të zbatohet në disa rajone të Greqisë dhe Italisë – dy vende që kanë pjesën dërmuese të emigracionit shqiptar – do të jetë një përvojë e dobishme për përballimin e një sfide që deri tani ka qënë evidente.

P. Jaku-A ka detyrime Instituti juaj për shqiptarët që nuk janë të territorit fizik të Shqipërisë gjeografike?

F. Gashi-Jashtë shtetit të origjinës, pra në vendet pritëse, shqiptarët janë dhe mbeten shqiptarë. Nga ky këndvështrim doemos që kemi detyrime. Sigurisht që ne respektojmë me korrektësi çdo parim e normë të konventave ndërkombëtare që rregullojnë fushën e marrëdhënieve me të cilat merremi objektivisht. P.sh., ne kemi patur e kemi një bashkëpunim tejet frytdhënës me Departamentin e Çështjeve Jo Rezidente në Kosovë. Madje kemi marrë pjesë në veprimtari të përbashkëta si organizimi i konferencave mbarëshqiptare për mësimin plotësues në gjuhën shqipe në Zvicër, Java e kulturës arvanitase në Prishtinë etj. Së shpejti do të nënshkruajmë edhe një protokoll-bashkëpunimi për institucionalizimin e mëtejshëm të marrëdhënieve tona, me qëllim rritjen sasiore e cilësore të veprimtarive në drejtim të diasporës shqiptare, kudo ku ajo ndodhet.

P. Jaku-Sa dhe si mund të ndihmojë Qeveria shqiptare për ruajtjen e gjuhës dhe traditave shqiptare në mërgim, pasi rreziku i asimilimit të brezave të rinj është i pashmangshëm?

F. Gashi-Një tjetër drejtim shumë i rëndësishëm i punës së Institutit Kombëtar të Diasporës është integrimi kulturor i diasporës sonë, të vjetër e të re, si dhe mbajtja gjallë e gjuhës shqipe dhe ruajtja e kultivimi i traditave më të mira kombëtare. Kushtet e reja diktojnë gjetjen e formave më të larmishme të punës për mbajtjen gjallë të elementëve të vetëdijes dhe përkatësisë kombëtare. Këtu përfshihen elementët e integrimit kulturor të dyanshëm: vendi i origjinës - diasporë dhe anasjelltas, si dhe ndihma e mbështetja për mësimin e gjuhës shqipe nga fëmijët.
Në zbatim të Platformës sonë kemi vënë si objektiv që diaspora, duke filluar nga arbëreshët e arvanitasit e deri te të larguarit më të fundit, të organizohen mbi baza sa më të shëndosha tradicionale, të kulturës etj. Qëllimi është të ruhen traditat, të forcohen lidhjet kombëtare tek brezat e rinj, të cilët duhen ushqyer vazhdimisht me dashurinë për vendin e të parëve, me dashurinë për tokën amë, për gjuhën shqipe. Këtij qëllimi i shërben edhe puna jonë për realizimin doradorës të nismave me vlerë të diasporës si p.sh., ajo për konkretizimin edhe të një Kongresi të Diasporës.
Për vetë situatën konkrete në diasporë, mësimi giuhës shqipe mbetet detyrë emergjente, një  sfidë që  do  përballuar me sukses. Instituti Kombëtar i Diasporës, qysh me krijimin e tij, e ka patur dhe e ka detyrë parësore mësimin plotësues të gjuhës shqipe nga fëmijët shqiptarë. Në këtë drejtim ai ka mbajtur në konsideratë edhe përvojën e shqiptarëve të Kosovës, Maqedonisë dhe Malit të Zi, të cilët prej më shumë se 30 vjetësh punojnë e jetojnë në vende të ndryshme të botës. Njëherësh ne kemi bashkëpunuar me  shumë organizata e shoqata të shqiptarëve në diasporë dhe me Ministrinë e Arsimit dhe Shkencës të Shqipërisë.
Mësimdhënia e gjuhës shqipe ka një traditë dhe është vendosur mbi baza organizative më të shëndosha në Zvicër, Gjermani dhe në disa prej vendeve nordike. Në këto shtete janë shfrytëzuar në mënyrë racionale hapësirat ligjore ndërkombëtare e vendore dhe është siguruar mbështetja materiale e shtetit pritës. Por nuk është e njëjta situatë në Greqi, Itali, ShBA etj., ku dhe komunitetet shqiptare janë shumë më të mëdha.

P. Jaku-A mund të ketë Instituti Kombëtar i Diasporës një kryesi bashkëpunimi për lidhje më reale të shtetit me qytetarin e tij?

Instituti ynë ka tashmë një përvojë më shumë se dhjetë vjeçare. Vitin e kaluar Këshilli i Ministrave miratoi një vendim të posaçëm, në të cilin, veç të tjerave, përcaktohen qartë detyra konkrete për lidhje më reale e më të drejtpërdrejta me shqiptarët jashtë vendit. Këto do të vazhdojnë edhe në të ardhmen për të arritur deri në mbajtjen e Kongresit të Diasporës, i cili do të ishte institucioni që do t’i jepte përgjigjen përfundimtare pyetjes suaj.

P. Jaku- Në diasporë ka pasë një komunitet me ndikim të fuqishëm, sidomos në qarqet amerikane, që kane pasë edhe media të njohura. A i njihni ju këto media dhe sa e si keni mundësi t’i ndihmoni ?

F. Gashi-Sot ekziston një komunitet shqiptar i fuqishëm, që disponon media vizive dhe atë të shkruar në gjuhën shqipe. Sikundër dihet, në periudhën e parë të vendosjes së shqiptarëve në Amerike (sepse në fakt historikisht janë katër periudha), Bostoni ka qënë në të vërtetë qendra më e madhe e shqiptarizmit, mbasi me emrin e Bostonit janë të lidhura pazgjithmërisht themelimi i Kishës Ortodokse Shqiptare, është i lidhur themelimi i Federates Panshqiptare “Vatra” e Fan Nolit dhe Faik Konicës si edhe botimi më 1908 i gazetës së njohur ‘Kombi”, e para në gjuhën shqipe.
Në ditët e sotme, krahasuar me numrin e madh të shqiptarëve të shpërndarë në qytetet kryesore të Shteteve të Bashkuara, media elektronike vizive dhe ajo e shkruar në gjuhën shqipe është zgjeruar dhe rritur. Tashmë dihet, përshembëll, sa emër të mirë vazhdon të ketë gazeta “Iliria”. Po ashtu njihet kontributi i madh i gazetëve “Dielli” apo “Trumbeta Shqiptare”. Janë përherë të respektuara edhe organe të tjera shtypi, të cilat edhe pse jo përherë bëjnë dalje të rregullt, kanë merita të mëdha në ruajtjen e zhvillimin e identitetit tonë shqiptar. Ndihemi të nderuar, me këtë rast, të përmendim “Bota Sot”, “Trojet”, “Jeta Katolike”, “Thirrja Islame”, “Kids Planet”, “Shpresa”, “Revista d.m.th”, apo vetë revista që drejtoni ju me sukses, “Kuvendi”.
Këto vite ka bërë përpara edhe media elektronike në gjuhën shqipe. Në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, përshembëll, ju shihni përditë veprimtarinë aktive të “‘Albania Radio”, “Albania Radio Hour-Worcester”, “Albanian Radio-Hour New-York”, “Albanian Radio Programme “Zeri i Malesise”, “Radio Shqiptare “JETA”, “LDK Radio-Hour New-York”, “Radio “Alba Detroit”, “Albanian Television Inc. of Michigan”,  e kështu me rradhë. Duam të veçojmë me këtë rast kontributin e paçmuar të seksionit shqip të radios “Zeri i Amerikës”.

Falë mundësive dhe lehtesirave të mëdha që fal posta elektronike, Instituti Kombëtar i Diasporës mban lidhje me disa nga mesmediat kryesore te lartpërmendura dhe herë mbas here dërgon në adresë të tyre materiale nga jeta politike në vend, veprimtaritë e ndryshme kulturore dhe artistike si dhe kronika të ndryshme nga jeta shoqërore në Shqipëri.

P. Jaku- A mund t’i propozoni qeverisë shqiptare për të pasur qendrat e saj të kulturës, në ato vende ku shqiptarët e kalojnë shifrën e 50 mijëve ?

F. Gashi-Në kapitullin B.1.1.1. me titull “Përmirësimi i imazhit të emigrantëve shqiptarë jashtë vendit” të “Strategjisë Kombëtare për Emigracionin”, parashikohet ngritja dhe funksionimi sa më shpejt i Qendrave ose Instituteve të Kulturës Shqiptare, fillimisht në Greqi dhe Itali, si institucione për të promovuar imazhin e Shqipërisë dhe të emigrantëve shqiptarë dhe për të ofruar disa shërbime për komunitetin e tyre. Duke marrë shkas nga një vendim dhe perspektivë e tillë, Instituti Kombëtar i Diasporës, nëpërmjet Ministrit të Punëve të Jashtme, i ka propozuar qeverisë ngritjen e Qendrave të Kulturës dhe Artit Shqiptar edhe në SHBA, Kanada, Gjermani dhe Britani.  

P. Jaku-Diçka nga projektet e këtij instituti për të ardhmen e afërt.

F. Gashi-Instituti Kombëtar i Diasporës ka një vizion të qartë dhe afatgjatë për punën me diasporën. Projektet e tij për të ardhmen do t’i përmblidhja si më poshtë: plotësimi dhe përditësimi i mëtejshëm i Atlasit Gjeografik e Demografik të Diasporës Shqiptare; ndërmarja e disa ekspeditave nga stafi ynë për nxitjen dhe përkrahja e organizimit sa më të mirë në  shoqata, klube e asosiacione të tjera, duke pasur në bazë jo vetëm identitetin kombëtar, ruajtjen e gjuhës dhe kulturës, forcimin e kontakteve me atdheun dhe ndihmën e ndërsjelltë, por edhe interesat dhe profesionet e përbashkëta, vendndodhjen gjeografike etj.; organizimi i një ose më shumë konferencave me biznesmenë nga diaspora shqiptare, për integrimin e tyre në ekonominë e vendit tone; zhvillimi i disa takimeve për forcimin e kontakteve me drejtues të shtypit dhe mediave audiovizive në gjuhën shqipe; ndërmarrja e disa aktiviteteve kulturore në Greqi për të përballuar sfidën e imazhit negativ për vendin tonë dhe për diasporën shqiptare; realizimi i objektivave të përcaktuara në Strategjinë Kombëtare për Migracionin, për ngritjen dhe funksionimin e qendrave të promovimit të kulturës shqiptare, me përparësi në Athinë e në Romë, ku dhe përqëndrimi i komuniteteve shqiptare është relativisht më i madh se kudo tjetër etj.

P. Jaku-Ju faleminderit dhe revista “Kuvendi”, une dhe bashkëpunëtorët tanë, i urojnë Institutit Kombëtar të Diasporës, Juve dhe stafit të Institutit, urimet më të mira.

F. Gashi-Përfitoj edhe unë, i nderuar Pjetër Jaku, që të shpreh përgëzimet më të sinqerta për gjashtevjetorin e revistës “Kuvendi”, duke uruar që ajo të ndjekë traditën e atyre mediave shqiptare në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, të cilat kanë lënë një emër të bukur në histori.

Bisedoi: Pjeter Jaku
Kuvendi 6, 2007

Revistes “ Kuvendi”

Sot u njoha  me  revisten “ Kuvendi” dhe me  permbajtjen e saj. E hasa
 rastesisht  ne  galaktiken e internetit, e rreshqita shpejte me sy, po do ta
 lexoj me vemendje. 
Jetoj  ne Philadelphia te Pensilvanise.  Jam dashamires i  letersise, dhe 
dikur jam marre edhe me gazetari.Ju lutem shume, ne emrin tim dhe ne 
emer te familjes time, te na ndihmonit per problemin e me poshtem, 
nese keni mundesi:
Gjyshi i gruas time  GANI  QAMA, ka punuar  ketu ne Amerike,  ne
 Michigan me nderprerje  gjate viteve  1905  deri 1940. Sic  me thote 
gruaja ime, ai ka  qene  shkolluar ne Turqi, ku edhe ka punuar pak kohe, 
pastaj erdhi ketu ne Amerike, ne Michigan, e konkretisht  ka punuar ne 
Cadillak.
Ai, pas viteve 1940, donte te rikthehej ne Amerike, po pushteti  komunist,
 e pengoje deri sa edhe e pergjonte per dite. Ai kishte edhe disa dokumente
 te tija  qe i ruante me kujdes, po nuk na i tregonte. Thoshte vetem kaq: 
keto dokumenta i kam shume te rendesisheme!
Gjyshi i gruas time  quhet  GANI  QAMA,  ka lindur ne Novaj te  Berati  
ne vitin 1880 dhe  vdiq ne Pluk te Lushnje  ne vitin 1974.
Cuditerisht, mbas vdekjes se tij, kur levizem sendet e shtepise, na humben
 te gjitha  dokumentat qe thame me siper.  Si na keshilloni, a mund te gjejme
 ndonje te dhene per te atje ne  Michigan?
Ju lutemi shume  a mund te na  ndihmoni per kete gje?!  Ju jemi mirenjohes, 
edhe ne se nuk  mundeni.
Nga me te afermit e  e tij sipas shkalles kronollogjike  ketu ne Amerike 
eshte vetem gruaja ime, e cila per me teper eshte edhe qytetare Amerikane, 
te tjeret jane ne Shqiperi. Per sa u tha me siper, KA VERTETESI DHE  
PLOTESIM  ME DOKUMENTAT E PLOTA TE SAKTA.
Me respekt,
Ahmet  Collaku

GABOVE  BELESH !

Pjetër Jaku

Përgjigje e shkurtër për shkrimin e  gjatë te  Dede Beleshit

Shumëkujt do t’i kujtoj ky titull, At Gjergj Fishten, dhe njërin nga librat e tij “ Gabove Hilë!”, por me bindjen se nuk ia kujton  Beleshit, pasi nuk ka as njohjen minimale të veprave të Fishtes. Ndoshta, edhe pse  Beleshi, nuk ka eksperincë ne punët e shkrimeve, le më të librave. Ai për herë të parë dhe të vetme e botoi biografinë e tij në revistën “ Kuvendi”, e cila u mbart edhe ne librin “ Shqiptarët në Detroit”, më shumë për t’i bërë nder Beleshit se librit! Nejse, te shkuara këto, që Beleshi nuk i quan ndere, ndersa gjetjet e punëve me 8 dollarë në orë, na i përmend si ndere, kur në fakt, çdo i punësuar, i ka bërë nder atij e, jo ne që nuk ishim dhe aq  të papunë. Këtij përsoni, i cili pranon hapur të jetë përsonazhi i Konices, edhe pse në shkrimin “ Doktor Gjilpera i shekullit 21” nuk i përmendet emri në asnjë rast, i duhen bërë të njohura shumë “ vepra” , vetëm për t’i treguar se sa i zoti është të rregulloj punët e komunitetit. Edhe pse nuk është komode t’i përmendet, i duhet thënë se revistën “ Kuvendi”, Beleshi e ka marrë tri vjet falas, por revistën “ Kuvendi” nuk mund ta përmend, se i zihen sytë. Niveli intelektual i “tepruar” që ka Beleshi, ku për herë të parë në jetën e tij, ka  realizuar vetëm ketë shkrim, që nuk ka mundësinë të klasifikohet i tillë, e kjo kuptohet që në titull. Le t’i pergjigjemi, edhe pse nuk ia vlen te harxhosh kohë!

1. Bashkëpunëtorët e mi dhe të revistës “Kuvendi”, janë anëtarët e nderuar të këshillit botues, sponsorët e saj, ku në përbërje të tyre ka përsonalitete me tituj e grada shkencore, janë përsonalitetet e politikes dhe kultures shqiptare, brenda dhe jashtë Atdheut, që u prononcuan për këtë revistë, nëpërmjet  bisedave dhe shkrimeve të ndryshme, si: i shumëvuajturi, politikani dhe shkrimtari i nderuar Pjeter Arbnori, Isamil Kadare, Besnik Mustafaj, Imam Vehbi Isamili, Dom Anton Kçira, Jozeph e Shirley Cloyes Dioguardi, i njohuri Pjetër Ivezaj, Pishtari i Demokracise Alfons Grishaj, aktivisti i njohur Ekrem Bardha, Ali Podrimja, Nodc Gjetja, Tonin Çobani, Preç Zogaj, Nexhmije Pagarusha, Visar Zhiti, Bardhyl Ukcamaj, Dr. Agustin Shqalsi,  Dr, Gjon Kelmendi, Arjan Gruda,  Dr, Fran Ivezaj, Ermira Babaliu,  Dr. Zef Brozi, Aferdita Gashi, avokatët Palok Lulgjuraj dhe Gjokë Dedvukaj, Eduart Aliko,  Weslli Clark, Lekë Lulguri, Prenk Gjokaj, Gjergj Ivezaj, Gjeto Ivezaj, Gjokë Martini, Marash Nucullaj, Luigj Gjokaj, Aferdita Rakipi, Klementina Sula, Franz Grishaj, Gjon Lulgjuraj, Ajaz Emini, Sander Gjeloshaj, Toni Junçaj,Nikolin Narkaj, Rrok Lulgjuraj, Enver Jusufi, Tonin Mirakaj, Julian Çefa, Kujtim Qafa, Genc e Mergim Korça, Llesh Grishaj, Tomë Mriaj, Klajd Kapinova, Kolec Traboini, Gjeto Turmalaj, Frederik Ndoci, Zef Palokaj e Zef Lleshi, Rush Dragu, Prek Toma, Rexhep, Binak e Mejreme Goçi,  Aurel Vukpalaj, Luk Junçaj, Kanto Dushaj, Pjeter Lajçaj, Astrit Turrabi, Agim Lumani, Lulash Palushaj, Dr. Llesh Çupi, Symir Gorani, gazetari i njohur Zef Pergega,Viola Qafaliaj, Dr, Teodor Kareco, Novruz Nazarko, ushtarët e UCK-se, Besnik Bezhi, Nikollë Perkaj dhe Dodë Dedvukaj etj.. etj.. etj. Dhe së fundi, një nga bashkëpunëtorët e mi të vetëm dhe besnik, Pjetër Jaku! Take it easy, Belesh!
   
2. Nuk hyj ne jetën private dhe biografitë e askujt, pasi nuk është në natyren, as në etiken profesionale të krijuesit por, që ti  Belesh je futur, po të kujtoj: shërbesen që i ke kryer regjimit komunist. Edhe pse me biografi jo të mire, ia dole të  bëhësh dhëndërr i një familje komunistësh. Nexhmijen mos e kërko tek unë pasi, edhe pse mjaft mirë e di, as ajo dhe asnjë anëtarë i familjes, apo të fisit, nuk i sherbyen kurrë partisë së Nexhmijes tënde. Gabove Belesh! Me ato që ke shkruar nuk e tregon veten as burrë, as grua! Merru me malet, se Mali të shkon më afër zanatit! Shkruaje vetem një artikull për të qënë, qoftë edhe për gurë malesh,  dhe ngrihu  të merresh me punët e mia!
3. Sa për anglishten ke të drejtë. Sipas teje unë nuk di as shqip kur,  diplomën për gjuhë letersi e mbrojta, pa patur nevojë të shërbej ne degën e punëve  te brëndëshme të Lezhës, edhe pse jetoja unë në Lezhë , edhe “ Doktor Gjilpëren” në shqip e shkrova, dhe në shtypin shqiptar e botova: në revisten “ Kuvendi”, gazetat “ Koha jonë” dhe gazeta “ Sot”,  po më fal o Belesh se, edhe të paskam shpuar! Edhe këtu  gabove Belesh! Unë di aq anglisht  sa statusi që kam, duke qënë shtetas amerikan, ndërsa ti din aq sa meriton, pas afro 15 vjetesh në Amerikë. Ke  leksik vertetët të pasur; në shqip vetëm shprehjen “ do me thanë”, ndersa në anglisht “ any way”, “that’s fine” “what’s going ooon”
4. Sa për marrjen nëpër gojë të komunitetit, pothuajse gjithë komuniteti

      është perjetësuar  në një libër me 200 faqe në muaj, që nga maji i vitit 2001, tash 6                      vjetë, o Belesh. E pra , ju milet, siç thotë Deda, duhet të mësoni, se kush është Beleshi, që po shkrihet për punët tuaja!

5. Edhe për Greqinë ke gabuar, o Belesh! 23 vetëve që thua se ua ke kthyer paratë, nuk ua ke kthyer ti as  Geri, dhe as ka qënë vullnesa jote, jo  më kembengulja  jote, ato u ka detyruar shteti amerikan, nëpërmjet ambasadës amerikane ne Athinë, dhe numri 23 është vetëm maja e aisbergut e paditur nga vetëm nje klient, i cili nuk njihte më shumë se aq! Viktimave të tua, ato para u kanë ra nga qielli, pasi i kanë ditur të humbura!
6. Kush janë punët e mira, që unë me bashkëpunëtorët e mi i paskemi penguar? Regjistrimi i popullsisë!? Nuk ka shqiptarë të paregjistruar dhe s’ke pse të përmendesh kafshët. Të gjithë shqiptarët e kanë një dokument identiteti. Pastaj, cilën nisëm e çoi në fund lidhja (jote) e intelektualëve?! Mjerë intelektualizmi shqiptarë! Nisma të tilla bëhën vetëm me ligj, e jo me shpikjet tuaja banale.
7. Gabove Belesh! Të gjitha nismat tuaja janë lëxuar, pa u thënë dhe kanë deshtuar. Nismat e mira, edhe po të dojë, nuk mund t’i prishin as njëqind shkrime!  Pse nuk u prish dhe nuk deshtoi asnjë nismë e qendrave fetare, shoqatës “Malesia e Madhe” dhe disa shoqatave të tjera?
8. Më kot  lodhesh të klasifikosh punët e “ulta” të të tjerëve, për t’u dukur punët e tua të “ larta”. Megjithatë, deri në nivelin e drejtorit arrita, pa u përlyer në balta si ti, pa më ndihmuar biografia e familjës së gruas.
9.  Sa i takon gozhdes, që sajon në shkrimin tënd, do të mbetet, ose të kruash veshët, ose ta varësh vëth në vesh, o Belesh. Një gozhdë është mjaft të të rrisë në peshë. Ndërsa për atë djalin, apo djemtë që shkojnë e vijnë në Shqipëri dhe, që ty të vjen t’u qajsh hallin, gabon o Belesh, sepse asgjë nuk thua përveçëse, bën me dije, se akoma nuk ke mundur të heqësh dorë nga profesioni i vjetër, të ndjekësh, të përgjosh, ku shkojnë, pse shkojnë, si vijnë e pse vijnë djelmoshat në Shqipëri, apo nuk të le zilia dhe pamundësia jote. O Belesh , mos ia qaj hallin kalorsit, se i varen këmbët! Lerëni njerëzit në punën e tyre!
   
10. Dhe prap gabon o Belesh, kur mundohesh te ulësh në sofren tënde klerikët e nderuar,  e të ndjehësh i barabartë me ta. Si është e mundur, që të kujtohesh të shkosh në Kishë pas 13 vitesh. A thua duhet besuar besimi yt, o Belesh!?
11. Se sa autodidakt jam unë, nuk e ndjej të nevojshme të bëjë biografinë ty dhe as miqëve të mi.
12. Edhe pse keni gjetur plagën më të rëndë të shqiptarëve, si mjeshtër maskimesh dhe mashtrimesh,  nuk do mund të manipulosh më askënd, pasi maska jote ka rënë prej kohësh!
13. Si i mbron ti  emigrantët, kur nuk ke mbrojtur akoma veten tënde??! Edhe këtu kërkon të mashtrosh, sikur ne po u pengojmë. Para dhjetë vitesh, kur  emigrantët kanë kërkuar azil politik, me sugjerimet tuaj dhe të “ avokatës “ tënde pa licensë, kanë ndryshuar dy tri qeveri dhe mendja jote e “ ndritur” nuk i mendon këto, duke thënë, me paturpësi, pse shteti amerikan ua përsërit employment authorisation, e nuk thoni se shteti po u jep krahë, duke i lënë të punojnë qoftë edhe një ditë më shumë, ose të presin ligjin e ri, që do t’i ndihmojë të bëhën edhe shtetas amerikan. Është vertetë plagë e rëndë, por  ndërhyrja jote, vetëm e thellon atë!!!

CILAT KANË QËNË  MENDIMET E MIA DHE TË “KUVENDIT” PËR KËTË ÇESHTJE?

Beleshi nuk i ka përcjellur shkrimet e “ Kuvendit” dhe unë po i kujtoj vetëm një: “ Policia e emigracionit në shtetin e Michiganit ndalon……” botuar ne “Kuvendi” nr 2-2004, ne rubrikën “ Jetë komuniteti”, fq.84, nuk e ka pare, ose e ka harruar shkrimin “ Takim i përfaqësuesve të shoqatave dhe biznesmenve”, realizuar me 01 tetor 2003, pikërisht për këto probleme, ku kishte edhe përfaqësues të institucioneve fetare, dhe ishte realizim i “ Kuvendit, botuar ne nr. 10-2003, fq.65-66, si dhe takimin e  kater muajve me vone, ku ka qënë i pranishëm edhe Beleshi. Ai nuk i din këto takime , se nuk i pëlqen t’i dijë. Ai nuk e ka lexuar shkrimin “ Organizimet e askushëve në diasporë”, të  botuar në  “Kuvendi”, nr.4-2005, etj etj, që do shkonte një listë e pafund titujsh. Ne jemi përpjekur gjithëmonë, që të ketë një lobing të shqiptarëve, që të ketë një strategji afatgjatë të mbrojtjes së të drejtave të tyre, që të ketë konsultime të vazhdueshme me avokatë të njohur e jo me modelet e avokateve tu , pranë qendrave fetare, të paktën një ditë në javë. Jemi përpjekur e përpiqemi që ta ketë një zyrë përfaqësuese komunitare, siç e kanë edhe komunitete te vegjël, si ai i Ohio-s. Jemi përpjekur dhe përpiqemi t’i mbështesim inisiativat e qendrave fetare dhe ta shkruajm çdo aktivitet të tyre, kur jemi njoftuar. Me këtë rast dua t’u kujtoj vetëm porositë e senatorit të nderuar Carl Levin, para dy vjetësh dhe mosrealizimn e tyre. Senatorët dhe kongresmenët mund t’i takoj kushdo, në kohën që ata  e planifikojnë.

Në të gjitha orvajtjet ke dështuar dhe gabuar, o Belesh! Ti ke dashur ti anashkalosh, përfaqësuesit e shoqatave, që për vite e vite kanë punuar për shqiptarët, te kaloni eksperinecën shumëvjeçare te disa aktivistëve, që kanë ndihmuar e ndihmojnë prej vitesh, ta privoni konsullin e nderit, Ekrem Bardha, i cili i ka mundësitë të ndihmojë dhe ka ndihmuar në disa çeshtje shume te rendesishme shqiptare, duke realizuar takime deri me Presidentë të Amerikës!

E, në përfundim, edhe pse nuk  ia vlente fare t’i përgjigjesh, këtij farë shkrimi, që është kontradiktor më titullin, sepse njeriu, kur njeh botën e njeh dhe veten, pasi është vetëm një pjesë e saj. E, në fund dua t’i kujtoj një thenie të  një personaliteti shume të njohur : " Jeta jonë mbaron, kur fillojmë të heshtim."

09 Prill 2007

DOKTOR GJILPERA I SHEKULLIT 21

    ( Në përvjetorin e 132-të  të lindjes se Faik Konices)

Nga Pjetër Jaku,

botues i revistës “ Kuvendi” në Detroit

Këtë vit, me 15 mars, u bënë plotë 132 vjetë nga lindja e të njohurit, shkrimtarit, politikanit, bibliotekës së lëvizëshme, siç është  vlerësuar me të drejtë, Faik Konica. Në gjallje te tij, si një personalitet i vërtettë, nuk kaloj pa lënë gjurmë ne jetën  dhe politikën shqipëtare, edhe pse jetoi dhe veproi në mergim. I lindur me 15 mars, bash në fillim të pranverës, në kohen e luleve, ai nuk e pati jetën pikërisht ashtu. Tashmë njihet veprimtaria e tij, sa nëpërmjet veprave te botuara, sa nëpërmjet jeteshkrimeve dhe  bisedave me bashkëkohës të tij. Formimi kulturor, nuk mund të kalonte, pa rënë në sy te  brezit të tij, qoftë  për guximin krijues, për kritikën dërmuese, pa marrë parasysh se kush i delte ne shteg, qoftë për mprehtësinë vëzhguese. Në kritikën e tij, me një normalitet të zakonshëm, pati guximin të thonte se Naimi ishte vetëm një eduator dhe, se krijimtaria e tij ishte e rëndomtë.  Pati guximin te shkruante  romanin e tij   të spikatur në   letërsinë shqipe të kohës kur u shkrua, por edhe te viteve te sotme; “ Doktor Gjilpëra” ku, në njëfarë mënyrë fshikullonte, jo vetëm emigrantët e perëndimit, por edhe vetën e vet, për mënyrën se kë përfaqësonte ky personazh dhe, si e konsideronte ai Atëdheun. Eksperineca e tij 12 vjeçare me revistën “ Albania” në Bruksel dhe në Londer, ia forcoi bindjen se mund të punonte me shtypin edhe në Amerikë, edhe pse e dinte se nuk nxirrte as bukën e gojes me të ardhura e kësaj pune. Si themelues i modelit kulturor te kritikës, e ngjiti këtë gjini ne maja shumë të larta dhe mjaft të thepisura, për bindjet e kohës. Veprimtaria politike,- do të thonte Konica, aty nga  fillimi i viteve 20-të,- i dha atij nuhatjen për të mos i kaluar fenomenet tangent, për t’u futur ne brendësi të tyre dhe për t’i luftuar ato. Shpesh herë kritikët mediokër, u përpoqen, ti veshin Konices së madh inate përsonale, thua se Naimi ishte bashkëkohës i tij dhe po i prishte karierën, duke i dhënë ngjyrime ideologjike dhe zhveshur krejtësisht nga vlerat letrare. Pokështu, edhe me gazetën “ Dielli” Konica s’reshti së fshikulluari shqiptarin egoist, patriotin pa Atëdhe, mendjemadhin fodull, që mendonte se i dinte të gjitha, pa ditur asgjë, ligësine e mediokrit dhe disa vese të tjera, që përbënin një dëm të madh për diasporën e atherëshme dhe të sotme. Veçanërisht, satira e tij vuri ne qendër shtresa të  veçanta të shoqërisë, sidomos të pseudointeklektualëve në diasporëe, që kishin ngritur në kult mashtrimin me më të rinjtë, për të përfituar diçka prej padijes se tyre, prej viteve të fillimit etj… etj... Ndersa në Atëdhe, në kult ishte ngritur plaçkitja dhe rrena. Pa dashur t’i bëjmë biografinë Konicës së mprehtë, pa dashur të vemë në dukje vështirësitë e punes me botimet, te cilat kuptohen qartë, vetëm në letrën që mban më pak se  20 rreshta, drejtuar nje gazetari të ri, ku e porosiste që, sido që ta bënte ai gazetën, shqiptarët nuk do pëlqenin, etj etj.. Po i drejtohemi, 132 vjetorit te lindjes se tij me pyetjen:

Sa është aktuale vepra e Konices ne shekullin e 21-të ?

Po bëhën afro 100 vjetë  nga botimi  i papërfunduar i veprës më të njohur “ Doktor Gjilpëra”, që jo vetëm i rezistoi kohës, por bëhët çdo ditë e më aktuale, veçëse ne forma të ndryshme. Doktori nuk është më emigranti i përendimit, që viziton Atëdheun, dhe don t’u mësoj shqipëtareve se ç’ka parë në perëndim, por është shqiptari që ka shkuar ne perëndim, që don t’u imponohet bashkatdhetarëve te tij, nepërmjet një diplome, që askund nuk i njihet. Nëpërmjet shoqatave dhe mediave, pse jo edhe nëpërmjet lidhjeve specifike, duke shtresëzuar shoqërine shqiptare, edhe  në mergim, për ca interesa te ngushta, meskine dhe individuale, ata janë gati të bëjnë çdo gjë, për te dalë ne pah emri i tyre, e jo për të ndihmuar çeshtjen. Doktor Gilpëra i vitit 2007,  është nje rendomësi e diplomuar, në nivele mediokre, pa asnjë vepër, që don të vetëquhet intelektual, që guxon të bëjë punë avokatie dhe t’i marramend shqiptarët, duke u bërë çeshtjet per në gjykatë, edhe pse nuk dinë të bëjnë një hartim në shkallën e arsimit te ultë, guxon të bëjë një media ( mësëshumti televizion, se ne vuajm për gjera të mëdha) dhe t’i jap emër shqiptar, bash në mes të Amerikes, ani pse jehon radhazi, me ditë të tëra kënga për  diktatorin, në ekranin e tij, edhe pse shumica e shqiptareve iken prej diktatorit , vetëm se këta doktorë gjilpëra, kur erdhen në Ameriken, ( që i thonin  “ Xhandari i botës”), nuk harruan t’i lënë bindjet atje, as diplomat e sigurimit  te shtetit famëkeq. Ata duan që mendjen ta kenë të diktatori, ndersa trupin dhe paratë ne Amerikë. Po ç’duan? T’ua servirin këngën “ diktatori mprehi shpaten” edhe amerikanëve?! Dhe për më keq, këtë këngë e venë në jëten e Mitursh Kutelit! Jemi ne Amerikë, do t’u thoshte me të nxetë  Faiku yne, edhe po ta kishit marrë nga Shqipëria, atë palo këngë, mund ta kishit prerë, pa u futur ne tokën Amerikane. Përgadisim  sanduiça nëpër resorante te një klase jo te lartë, dhe duam të bëjmë politikë, pas asnjë mandat, duam t’i heqim të gjithë politikanët shqiptarë, kryeministra, president, ishët dhe ata që do të vijnë, ani pse nuk kemi as nënshtetësi shqiptare, hiqemi demokratë, duke ruajtur ne celular e treguar mesazhet e poltikanev te djathte ( kur janë në pushtet ), ani  pse presim komunistet ne darkë a ne drekë. A nuk është ky Doktor Gjilpëra, veçëse në një kahje tjeter?! Sa na duhej Konica në ditët e sotme, t’i përshkruante këta sharlatanë, që të flasin me aq kopetencë, sa thua punojnë në Shtëpi të Bardhë, e jo ne coney island!

Si e nxirrte Konica  gazetën?

Ne bisedën e Nolit, që pata rastin ta degjoj këto ditë,  nga fjala e mbajtur ne 50 vjetorin e  gazetes “ Dielli”, një organ që vazhdon të dalë edhe sot, mësova shumë per vështirësitë e daljes së një gazete, sidomos ne emigrim, edhe pse në një koloni shqiptarësh të madhe, si kjo e Amerikës. Në këtë bisedë, Noli thoshte, edhe pse kishte dale dy javë nëpër Amerikë, nuk kish mundur te mblidhe më shume se 22 dollarë abonime, dhe më shumë se gjysmën t’i kishte prishur per rrugë dhe, kur Sotir Peci e pyeste ne kthim “ Pse mo, me këto para mbahet gazeta? “ dhe pergjigja e Nolit ishte “ Sikur thashë unë se mbahet”. Ndersa per Faikun shpjegonte  për ndihmën që i dergonte një dajua i tij, nga Stambolli, sa ishte gjallë, edhe pse, sipas Nolit, Faiku shkruante keq per turqit. Kishte qëlluar një dajo i mirë, që i dergonte çekun, sa herë Faiku i shkruante. Vdiq dajua, - vazhdon Noli, - u rrallua dhe gazeta!

Plotësimi i munguar i Doktor Gjilpërës

Me vetëm ato pak raste që solla më sipër nga diaspora shqiptare dhe, me nje kujdes në përzgjedhje, romani i pamabaruar “ Doktor Gjilpera”, jo vetëm që do të kishte përfunduar, por edhe do ishte bërë me dhjetë vëllime, deri sot. Në qoftë se Doktor Gjilpera vendoset ne mjediset shqiptare te viteve  njëzetë, te një shekulli më parë, është kaq afër nesh, sa të ngjan se është shkruar dje, per nga tematika, me një përjashtim; njerëzit e zverdhur, shendetligë e të palarë, nuk d i shohësh më. Nepërmjet një vëzhgimi të mprehtë dhe kritik, Konica u përpoq te studiojë të gjitha nivelet e shoqërisë shqiptare, në kohën kur jetonte. Por, jetëgjatësia e  një vepre, ka të bëjë me largpamësinë e autorit dhe me gjetjen e temave te spikatura, që jo vetëm i rezistojnë kohës, por bëhën pjesë e çdo kohe. Dhe. është vërtetë, për t’u admiruar, jo vetëm gjetja e temës, por edhe skalitja e kakarketreve tek përsonazhet, duke bërë kujdes edhe në emertimet e tyre. Vetë titulli, është një llojë zhbirilimi,që me vogëlsinë e gjilperës, hyn kudo, sheh çdo gjë dhe përpiqet te dijë çdo gjë, ndersa Salemboza, ështe koha orientale e salepit dhe bozes dhe Abd’-el-katl ( rob i gjakëpirësit), kurse Ibn-el-Kelb ( bir i fundrrinës) tregon mësë miri, se këto karaktere janë shumë të kollajshëm me u gjetë edhe në ditët tona. Por, ajo që të bie në sy më tepër tek vepra e Konicës, është përcaktimi i saktë dhe karakteristik i shqiptarit dhe se çfarë u shkon atyre më shumë.