Revista KUVENDI
Botohet ne Michigan SHBA - Viti i VI i botimit . E permuajshme kombetare,informative dhe kulturore.
Ngjarje ne komunitet
Enti shtetror i klimës, njoftoi sot, se New Yorku dhe New Jersey, po përgatiten për një përkeqësim të madh të motiti. Enti Kombëtare e Shërbimit të Motiti "National Weather Service", rreth e përqark New Yorkut, rreshejet e denduara të dëborës të cilat filluan nga 5 inch kanë arrirë deri në 14 inch , sot në mëngjes.
Shqiptarja nga New York Laureta Meçi me shumë sukses, ka promovuar videoklipin më të e ri "Santa Baby" për Kërshendellat 2008 !
Ne disa qendra shqiptare keto dite u perkujtua 96 vjetori i Pvaresise se Shqiperise nga shqiptaret ne Detroit. Filloi ky perkujtim ne Qendren e njohur " Imperial House " me pronare shqiptare. Klubi futbollisitk " Drita ' e perkujtoi me daten 26, diten e merkurw, po ashtu edhe Shoqeria Artisitke e kengetareve Lap Logu dhe Perparim Mefaja e festuan me te njejten date. Te Klubi futbollistik " Drita" ra ne sy drejtuesi i tij, aktivisti i njohur Nikoll Qafa dhe trajner e futbollist te njohur. Ne kete takim kendonte e njohura Liri Dedvukaj.
Kisha shqitare" Zoja pajtore " festonte per here te pare ne qendren e saj te re kete feste te madhe. Famullitari i saj, Dom Ndue Gjergji me Keshillin e kesaj Kishe kishin pergadit nje feste model, me sallen e zbukuruar me portrete te heronjve kombetar dhe ne nje mjedis festiv te kenaqshem. Kete mbremje perkujtimore e hapi kryetari Keshilit te kesaj Kishe Dr. Gjeke Gjelaj. fjalen e rastit e mbajti Huana Kurti. bekimi i darkes nga Dom Fred Kalaj qe ne nivelin e nje aktiviteti te tille. Kengetari Rrok Gjelaj i argetoi te pranishmit. Artistja e mirenjohur Ermelinda Paparisto dhe Ahmet Agolli sollen nje atmosfere te vertet festive.
Ne Kishen e njohur te Shen Palit, si çdo vit u organizua perkujtimi i kesaj ngjarje historike, ne nje atmosfere te gezuar dhe festive. grupi valleve dhe kengeve te kesaj qendre i argwtoi te pranishmit e shumte. Mbremjen e bekoi famullitari i kesaj Kishe, Dom Anton Kçira. Fjalen e pershendetese te Kryetarit te Shoqates Malesia e madhe, z. Gjeggj Ivezaj po e botojme te plote.
Fjala pershendetese me rastin e dites se Flamurit-
Shpalljes se Pavarsise se Shqiperise
Gjergj Ivezaj, Kryetar i Shoqates Atdjhertare “ malesia e Madhe
Klerik te nderuar,
Mysafir te respektuar, si dhe ju te gjithe te pranishem,
Vellezer dhe motra shqiptarë,
Mirembrema dhe mire se jemi bashkue ne kete date te shenuar dhe te bekuar, per te gjithe shqiptaret kudo jane!
Une nuk do te flas gjate, sepse fjalet e rastit i paten te tjeret, por me lejoni, qe ne emer te “Shoqates Atedhetare Malesia e Madhe”, te gjithe shqiptarve kudo qe jane, nga zemra t’iu uroj 28 Nentorin, Diten e Flamurit dhe shpalljen e Pavarsise se Shqiperise!
Te dashur bashkeatedhetar,
Shpallja e Pavarsise se Shqiperis ne
Mirpo, edhe pse u shpallen dy Pavarsi per popullin tone, e para ne Vlore per te gjithe shqiptaret dhe e dyta ne Prishtine per Kosoven, prap se prap nuk u realizue enderra, deshira dhe e drejta jone shekullore. Prandaj eshte detyre e çdo shqiptari, kudo gjindet, qe te punoj dhe mos te pushoj per realizimin e idealeve te baballarve tane, qe te gjithe shqiptaret ne trojet e tyre, te jetojne ne nje Shqiperi te lire, te bashkuar etnike dhe demokratike.
Dhe, duhet mos te harrojme idealet dhe ngjarjet me rendesi te medha historike si: Krujen e Kastriotit te vitit 1443, me shume luftra dhe beteja pas. Mos te harrojme Lidhjen e Prizrenit me rilindasit tane kombetar. Kongresin e Manastirit, qe kete vite u kremtue edhe 100 vjetori i tij qe, perpos krijimit te alfabetit ne gjuhen shqipe, per qellim kishte edhe njesimin e popullit shqiptar, me moton “nje gjuhe nje komb”, veper kjo e madhe historike.
Mos te harrojme kryengritjen e Malesis, dhe ngritjen e Flamurit tone kuq e zi ne Deçiq mbas afro 500 viteve, ne krye me heroin tone kombetar Ded Gjon Luli. Mos te harrojme bijen tone shqiptare, qe krejt njerzimi e quajti me emer me te dashur dhe me te bukur “ Nene “ , nena e gjithe njerzimit, Nene Tereza. Mos te harrojme kohen me shume rendesi te vizionarit te madhe, udheheqesit politik dhe shpirteror te popullit te Kosoves, Presidentin historic, Dr Ibrahim Rugova, si dhe mos te harrojme luften heroike te Ushtrise Çlirimtare te Kosoves, me shume heronje dhe deshmore dhe Komandantin Legjendar, Adem Jashari.
Keto dhe shume fakte tjera historike, duhet te jenë frymezime, inspirime dhe shtyrese, qe te gjithe ne, ku do qe jemi, te punojme per interesa te popullit tone qe, edhe ne si kombe, nje dite te gezojme lirite dhe te drejtat e plota qe na takojne.
. Vllezer dhe motra, me lejoni te them pak fjale per “Shoqaten Malesia e Madhe.” Shoqata “Malesia e Madhe” tash gati 7 vite vepron ne
Gjithashtu me lejoni qe publikisht, nga ky vend, ne emer te “Shoqates Malesia e Madhe” dhe, besoj edhe ne emer te gjithe juve te pranishmeve ketu, t’i bejme thirrje shtetit dhe qeverise malazeze, qe sa me pare t’i liroj malesoret tone te burgosur politik, sepse mbajtja e tyre ne burgje pa fakte, nuk siguron ruajtjen e paqes dhe qetesis ne Mal te Zi dhe rajon.
Ju faleminderit dhe gezuar festen per shume mot!
96 VJETORI I PAVARESISE SE SHQIPERISE
NE FILADELFIA
Vlashi Fili
28 Nëntori 1912 është dita e shpqlljes së Pavarësisë së Shqipërisë, është festa më e madhe e kombit tonë, është dita që na dha mëvetësinë, është dita që Shqipëria u shkëput njëherë e përgjithmonë nga prangat e robërisë shumë shekullore. Për këtë qëllim festimi i përvjetorit të kësaj dite të shënuar na bënë të ndihemi krenarë për ata burra të shquar të kombit tonë që luftuan me pushkë e penë, deri në sakrifikimin e jetaë që Shqipëria të njihej si shtet më vete. Festimi i kësaj dite mer përmasa të një krenarie të veçantë këtu në Amerikë, në diasporën shqiptare të këtij vendi, për vet faktin se jemi shumë larg nga vendi ynë, e kemi shumë mall për të. Vështirësitë dhe promlemet e shumta që shfaqen në jetën e përditëshme ndër emigrantët tanë, shpesh bëjnë që rrallë herë të mblidhemi e të bashkohemi. Por kur vjen puna për të festuar 28 Nëntorin, të gjithë gjindemi bashkë, lëmë mënjanë hallet personale, mundohemi që të racionalizojmë kohën në mënyrë që në momentet e caktuara të jemi të lirë e t’ia kushtojmë festimit të kësaj dite. Kështu ndodh çdo vit. Kështu ndodhi edhe këtë vit me shqiptarët e Filadelfias.
Shoqata “Bijtë e shqipes” që organizon shumë veprimtari gjatë vitit, ka si kryeveprimtari nderimin në një festim madhështor të Ditës së Pavarësisë ose Festës së Flamurit siç i themi ne. Drejtuesit e kësaj shoqate kanë marë mbi përsipër përgjegjësinë e një festimi dinjitoz , ashtu siç e meriton kjo ditë e shënjtë, me përmirësime nga viti në vit.
Këtë vit, ajo vazhdoi traditën e bukur që ka krijuar për këtë festim. Mbi 400 shqiptarë u mblodhën në mbrëmjen e datës 29 Nëntor, në lokalin Cannstatter Volkfest – Verein në NorthEast të Filadelfias, mjaft të përshtatshëm për një festim të tillë.
Festimi i 96 Vjetorit të Pavarësisë në Filadelfia, kishte disa të veçanta mjaft të bukura. Ato filluan që me pjesmarjen. Festuesit kishin ardhur jo vetëm nga Filadelfia dhe rrethinat e saj por edhe në një gjeografi më të gjerë, mandej edhe nga larg, nga Shqipëria jonë. Në këtë festim mernin pjesë Z. Flamur Gashi, Drejtor i Institutit Kombëtar të Diasporës në Ministrinë e Punëve të Jashtme të Shqipërisë; Dr. Albert Jerasi, Konsull i Republikës së Shqipërisë në Nju Jork; Z. Rexhep Jakupi, Konsulli i Republikës së Maqedonisë në Washington; Z. Dalan Luzaj, Kryetar i Shoqatës së Skrimtarëve Shqiptar në Amerikë; Z. Mëhill Velaj; Nënkryetar i Shoqatës së Shkrimtarëve Shqiptar në Amerikë, Znj. Ilirjana Sulkuqi, poete, gazetare dhe veprimtare, kryeredaktore e revistës “Pelegrini” që botohet në Greqi; Znj. Albana Lifcshin. Shkrimtare, gazetare dhe veprimtare e Komunitetit Shqiptar në Nju Jork; Znj Rajmonda Moisiu, poete, gazetare dhe veprimtare e Komunitetit Shqiptar në Conectikat.
Sapo akrepat e sahatit tregonin se erdhi koha e fillimit të festimit, dhe anëtarët e Këshillit Drejtues të Shoqatës, si organizatorë të këtij festimi, u rreshtuan në krye të sallës, buçitën tingujt e Himneve Kombëtare të Amerikës dhe Shqipërisë. Të pranishmit, në këmbë shoqëronin këngëtaren Kristina Fejzo.
Z. Llazar Vero, Kryetar i Shoqatës “Bijtë e shqipes”, pasi i uroi bashkatdhetarët për festën, bëri prezantimin e miqve që vinin nga larg dhe i falenderoi ata në emër të shoqatës, duke hapur këtë mbrëmje.
Fjalën e mori, më pas, Z. Sadik Elshani, anëtar i këshillit drejtues të shoqatës, i cili mbajti fjalën e rastit. Midis të tjerave ai tha:
“….Ky 28 Nëntor është edhe më madhështor se na gjen më krenar se kurrë, sepse ajo padrejtësi që iu bë kombit tonë më 1913, më në fund, pjesërisht u shpërbë. Më 17 Shkurt të këtij viti Kosova u shpall shtet i pavarur, i njohur nga fuqitë e mëdha dhe nga demokracitë më të përparuara të botës…..”. Në vazhdim ai u bëri thirrje bashkatdhetarëve: “…. Të mos harrojmë Shqipërinë. Ajo ndofta është është një vend hallemadh, por për ne është vendi më i dashur. Ai vend na lindi e na riti dhe siç shprehet poeti ynë kombëtar, Naim Frashëri, Shqipëria na ep nder, na ep emrin shqipëtar…..”.
Në vazhdim u lexuan disa nga përshëndetjet që i kishin ardhur shoqatës për këtë festim. Kështu Senatori Republikan i Pensilvanisë Z. Arlen Spekter, në pamundësi të pjesmarrjes në këtë festim, kishte dërguar përshëndetjen që e lexoi Z. Llazar Vero: “Të dashur miq. Mësova se Shoqata Atdhetare – Kulturore “Bijtë e shqipes” do të festoj 96 Vjetorin e Pavarësisë së Shqipërisë. Ky është me të vërtetë një rast i veçantë. Është në nderin tim të njihem me sukseset e shoqatës tuaj dhe bashkohem me ju në festimin e 96 Vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë. Ju uroj juve gjithë të mirat në festimi e Pavarësisë së Shqipërisë dhe suksese të mëtejshme në të ardhmen”.
Z. Ivzi Cipuri, anëtar i këshillit drejtues të shoqatës, lexoi përshëndetjen e dërguar nga Z. Aleksandër Sallabanda, Ambasador i Shqipërisë në SH.B.A. “Është nder dhe privilegj për mua, që në emër të Shtetit Shqiptar t’ju përshëndes për 96 Vjetorin e Pavarësisë së Shqipërisë”, niste përshëndetjen e tij Z. Aleksandër Sallabanda. Më tej midis të tjerave ai vazhdonte: “….Në këtë ditë simbolike, një falenderim i veçantë i adresohet diasporës shqiptare në Amerikë. Zëri i shqiptarëve të Amerikës është ngritur gjithmonë lart në mbrojtjen e vlerave të lirisë, krenarisë dhe interesave kombëtare. Në memorien tonë kombëtare shqiptarët e Amerikës kanë hyrë si atdhetarë, fisnikë dhe demokratë të mëdhenj, me veprën e të cilëve, të gjithë shqiptarët, kudo që ndodhen janë krenarë….” . me urimin për 96 vjetorin e Pavarësisë, Z. Aleksandër Sallabanda mbyllte përshëndetjen e vet.
Autori i këtij shkrimi, lexoi përshëndetjen që vinte nga Italia të Z. Darling Ismail Vlora, nipi i Ismail Qemalit, i cili uronte për ta kaluar sa më gëzushëm këtë festë të madhe.
Pastaj e mori fjalën Z. Flamur Gashi, i cili solli përshëndetjen nga Qeveria Shqiptare. Midis të tjerave ai tha:
“….Une jam këtu për tu sjellë përshëndetjen dhe urimet e Qeverisë Shqiptare. Unë jam këtu për tu dhënë sihariqin se e mbajtëm premtimin e dhënë për krijimin e Konsullatës në Nju Jork, konsulli i së cilës është bashkë me mua në këtë festim, po ashtu për tu dhënë premtimin se së shpejti do të hapim Qendrën Kulturore të Shqiptarëve në Amerikë…”. Ai e mbylli fjalën e tij me urimin: “Gëzuar Festën e madhe të Flamurit”.
Mbas këtyre përshëndetjeve radha iu la këngëtarëve dhe muzikës. Në këtë moment një e papritur mjaft e bukur.
Në vazhdim muzika dhe kënga e bukur shqiptare ftuan festuesit në vallzim, të cilët nuk nguruan të mbushnin pistën e vallzimit. Këngëtarët Kristina Fejzo, Mikel Bego dhe Arbër Kurtishi, me zërat e tyre të bukur në interpretimin e këngëve popullore dhe të muzikës së lehtë, krijuan një atmosferë të ngrohtë që nga moment në moment u bë më e këndëshme, më festive. E gjithë salla u ndez. Në skenë, këngëtarët nuk bënin pushim, në pistën e mbushur plot, shumica e festuesve kërcenin, në tavolina, në praninë e një ushqimi të bollshëm dhe të pijeve të ftohta, bisedohej, kurse në pjesë të veçanta të sallës, grupe njerëzish në këmbë, që takoheshin aty në atë festim, çmalleshin dhe shkëmbenin mendime. Të gjitha këto krijonin një ambjent të bukur me një gjallëri të veçantë, aq sa kameramani ynë Z. Florian Bezhani i duhej të djersitej që të mund të fiksonte atë çka ndodhte aty.
Në një moment z. Edmond Ismailati anëtar i shoqatës, tregoi para të pranishmëve se di të bëjë disa numëra shpejtësie për të cilat ai u duartrokit.
Pastaj përsëri muzikë, këngë, vallzim. Më pas Zonjat Iliriana Sulkuqi dhe Raimonda Moisiu, në emër të të ftuarëve, për të përshëndetur dhe uruar festuesit, kërkuan një valle popullare. Nën tingujt e këngës “Tek Rrapi në Mashkullorë” ato filluan të kërcenin. Dalëngadalë u ngritën dhe i shoqëruan edhe festuesit e tjerë në sallë, aq sa pista u mbush plot.
Rreth orës
Kështu, me përshëndetje të ngrohta, me të papritura të këndëshme, me këngë e valle, festuesit kaluan mbi 5 orë të gëzushme, aq sa nuk u besohej se koha kaloi aq shpejt. Me urimin “Gëzuar festën e Flamurit nga mot” dhe “Kështu u mbledhshim përherë”, festa përfundoi dhe salla filloi të boshatiset.
Të gjithë të pranishmit shprehën vlerësime të larta për organizimin e kësaj feste. Nuk mundemi t’i përmëndim të gjithë por do të veçojmë vetëm dy.
Z. Flamur Gashi dhe Z. Albert Jerazi shprehën së bashku të njëjtin vlerësim: “Ju lumtë për punën e lavdërushme që bëni. Jeni me të vërtetë shëmbull për të gjitha shoqatat e tjera të diasporës. Kontributi i Shoqatës “Bijtë e shqipes” është me vlera të mëdha. Ju mbani gjallë kulturën dhe gjuhën shqipe, keni krijuar një qendër për të mbledhur shqiptarët. Shkolla për mësimin e gjuhës shqipe është me vlera të veçanta dhe jeni shëmbull për të gjithë shqiptarët. Mbrëmja për festën kombëtare ishte një organizim i shkëlqyer. Këtu e ndjemë veten si të ishim në Shqipëri. Ju lumtë për gjithçka që bëni. Vazhdoni kështu edhe në të ardhmen. Ne do ju mbështesim më mirë se deri tani”.
Enisa sila, një festuese. “Për arsye pune por edhe për mos vlerësim sa duhet nga ana ime nuk kam marë pjesë më parë në Festën e Flamurit. Ishte hera e parë që mora pjesë. Të them të drejtën nuk e mendoja që kjo mbrëmje u bëka kaq e bukur. Kam ngelur shumë e kënaqur, dhe po ju them që qysh sonte dua të më ruani një biletë për Festën e Flamurit të vitit të ardhshëm. Ju falenderoj për punën e bukur që bëni”.
Shqiptarët e Miçiganit Perëndimor, “Rreth flamurit të përbashkuar”
Ambasadori Shqiptar në Washington DC, i nderuari z.Aleksandër Sallabanda, në përshëndetjen e tij në emër të Qeverisë Shqiptare deklaron:“Dita e Pavarësisë së Shqipërisë është një simbol i identitetit dhe bashkimit të gjithë shqiptarëve, simbol i krenarisë kombëtare dhe i dashurisë për Atdheun.Kjo ditë e veçantë mbledh së bashku të gjithë Shqiptarët dhe miqtë e tyre, kudo ku janë, në çdo vend të Botës, në nder dhe respekt të thellë për Kombin Shqiptar”.
Nga Redin Hafizi
Në Grand Rapids,më 30 nëntor, shqiptarët janë mbledhur së bashku nga të gjitha qytetet e Miçiganit perëndimor, për të festuar festën e flamurit. Iniciatorët e këtij takimi janë një grup shqiptarësh dhe amerikanësh të zonës së Grand Rapids.Një falënderim i përzemërt nga vetë kryeorganizatori i kësaj feste,Z.Fadil Canaj, që në hyrje të programit, ishte rezervuar edhe për përfaqësuesit e kishes “Calvary Church” dhe personalisht për znj. Jessica Ëord-Rizallaraj e cila ka bashkëpunuar ngushtë me grupin organizator. Këtë vit kishës “Calvary Church” iu dhurua një pikturë e heroit tonë kombëtar Gjergj Kastriot Skënderbeu, nga shoqata e Shqiptaro Amerikanëve për Miçiganin Perëndimor dhe e pikturuara nga një piktor shumë i talentuar shqiptar nën emrin Sotir Davidhi.
Ka qenë kjo kishë që ka hapur dyert për festën e flamurit kombëtar shqiptar për të nëntin vit rresht dhe cdo vit pjesëtarët amerikanë të kësaj kishe e kanë përjetuar me shumë gëzim të qenit mysafirët e preferuar të festës.Shumë prej tyre madje kanë vlerësuar mënyrën e organizimit, ku në bazë është tradita e bukur shqiptare. Me përshëndetjen dhe falënderimin për pjesëmarrjen e miqve amerikanë dhe pjesëtarëve të shumtë të komunitetit shqiptar,z.Canaj nuk ka bërë gjë tjetër veçse ka paraqitur një kolonë të traditës sonë dhe në këtë rast mikpritjen, aq e njohur për cdo familje të kombit tonë. Kjo ka qenë edhe ideja e Shoqatës Shqiptaro-Amerikane të Miçiganit Perëndimor për natën e 30 nëntorit, që të festohet në mënyrat më të larmishme të mundëshme në funksion të promovimit të traditës më të mirë kombëtare shqiptare. Vetëm në këtë mënyrë brezat e ardhshëm, pra fëmijët e këtyre Shqiptarëve që emigruan në këtë zonë do të rriten jo vetëm me dashurinë për kombin dhe flamurin dhe traditat më të bukura tonat, por pa asnjë hezitim do të kërkojnë që t’i mbajnë të gjalla ato për më tej dhe ky është patriotizëm i pastër, jashtë shprehjeve të gatshme duke sjellë më tepër vepra.Nëse do të dijmë qartë se nga vijmë, do të planififikojmë më drejtë dhe me më tepër siguri se ku duhet të shkojmë.
Ekzekutimi i “Hymnit Kombëtar” ishte një tjetër e veçantë e kësaj mbrëmje. Anëtari tjetër i grupit organizator, studiuesi i mirënjohur z.Qerim Vrioni, kishte sjellë për atë natë një inçizim të viti 1918 të Hymnit të Flamurit.Ky incizim është marrë kur hymni është kënduar në SHBA nga Spirdon Ilo një këngëtar korçar dhe Xhuzepe Mauro, këngëtar arbëresh. Këtë incizim e kishte ruajtur me shumë kujdes z.Vangjo Ilo djali i z. Spiridon Ilo dhe njëkohësisht mik me z.Vrioni, i cili nga ana e vet falënderoi mikun e tij jo vetëm për atë dhuratë të vyer që i bëri asaj nate, por edhe për ruajtjen e një gjëje të tillë me vlera jo vetëm kulturore por edhe kombëtare. Të gjithë patjetër që u ngritën në këmbë dhe jo vetëm që admironin fjalët, por në sytë e kujtdo shihje qartë krenarinë që një simbolikë e tillë krijonte.Një hymn i kënduar në vitin 1918 dhe i ruajtur me përsosmëri.A do të mundemi ne, Shqiptarët që edhe në të ardhmen të bëjmë të njëjtën gjë, të ruajmë më të mirën e kombit tonë? Ne jemi ndër kombet më të vjetër në gjithë botën dhe vetëm ruajtja e gjuhës,kulturës dhe traditave tona na kanë bërë që të mos zhdukemi.Historia jonë e së shkuarës dhe të tashmes, por që sigurisht ndihmon për ndërtimin e së ardhmes duket që në fjalët e para të hymnit kombëtar:
“Rreth flamurit të përbashkuar
Me një dëshir’ e një qëllim,
Të gjith’ atje duke u betuar
Të lidhim besën për shpëtim”.
Është tashmë krijuar një traditë e re mes Shqiptarëve në festat e ndryshme që organizohen, një traditë që rrjedh nga mirënjohja që kombi ynë ka patur,ka dhe do të ketë për vendin që jo vetëm i priti, por edhe për vendin më të fuqishëm në botë që në shumë raste të vështira të kombit tonë na ka dalë në mbrojtje. SHBA është jo vetëm vendi i demokracisë perfekte, por për ne Shqiptarët aleatja e madhe, ndaj pas ekzekutimit perfekt të hymnit kombëtar shqiptar sipas traditës duhet të ekzekutohet Hymni Amerikan. Grupi organizator kishte menduar që t’i shprehte sërish mikpritjen dhe mirënjohjen shqiptare miqve amerikanë të pranishëm në sallë. Dy vajza të reja, në moshën e shkollës së mesme (High School) vazhduan atë natë serinë e surprizave.Elmaida Krasniqi dhe Albulena Krasniqi e kënduan hymnin amerikan jo vetëm me një zë të përsosur, por edhe me krenarinë e duhur që atyre u jep hymni i vendit më të fortë në botë dhe që po kujdeset që ato të rriten dhe të edukohen të lira dhe në një shoqëri demokratike. Duartrokitjet ishin shumë të fuqishme sidomos nga tryezat e të ftuarve amerikanë, pra edhe vlerësimi ishte i jashtëzakonshëm.Surpriza kishte dalë me sukses.
Z. Qerim Vrioni, aktualisht një ndër personalitetet e njohur të kulturës shqiptare, veçanërisht në fushën e studimit të fotografisë, i ka nderuar të gjithë Shqiptarët e Miçiganit Perëndimor duke mbajtur fjalën e nderit duke shprehur përshëndetje jo vetëm për pjesëmarrësit, por duke e kthyer atë podium në
“Ky urim u shkon edhe gjithë bashkëatdhetarve tanë kudo ku janë nëpër Botë”,-ka thënë që në fillim z. Vrioni. Më pas në përshëndetjen e tij ai deklaron se të gjithë jemi mbledhur të festojmë 28 Nëntorin 1912, kur në Vlorë, Patrioti i Madh Ismail Qemali, duke ngritur Flamurin e Skënderbeut, shpalli pavarësinë e Shqipërisë nga zgjedha pesë shekullore otomane.Ngjarja ka rëndësi epokale për shqiptarët, ndonëse më shumë se gjysma e kombit mbeti jashtë asaj që u quajt Shqipëri.Vepra e Ismail Qemalit u krye në një kohë kur rreziku i copëtimit dhe zhdukjes së kombit tonë nga shtetet shoviniste fqinje, ishte mjaft real.Për këtë kjo datë dhe shënuesi i kësaj date,Ismail Qemali, kujtohen dhe do të kujtohen sa të jetë jeta nga të gjithë ata që flasin shqip dhe që ndjehen shqiptarë, pavarësisht vendit ku jetojnë. Më pas z.Vrioni, duke kërkuar që të konkludojë fjalën e tij ka thënë: “Në SHBA, prej më shumë se një shekulli jeton edhe një komunitet I madh shqiptar, nga gjiri I të cilit kanë dalë figura të shquara të historisë dhe kulturës sonë,pjesa më e madhe e grumbulluar rreth shoqërisë “Vatra” dhe organit të saj patriotik gazetës “Dielli”.Këtu Imzot Fan Noli në vitin 1908, ka meshuar për herë të parë në shqip, po ashtu përmendim diplomatin dhe letrarin Faik Konica, politikanin Sotir Peci, fotografin e shquar shqiptaro-amerikan Gjon Mili, aktorin e famshëm të Hollivudit, Xhim Belushi i cili u dekorua kohët e fundit nga Presidenti Shqiptar Bamir Topi me titullin “Nderi i Kombit”,-ka vazhduar Vrioni.
Pasi uroi të gjithë shqiptarët edhe njëherë kudo ku janë 96-vjetorin e pavarësisë z.Vrioni, i la vendin përshëndetjes së ambasadorit të Republikës së Shqipërisë, zotit Aleksandër Sallabanda. Përshëndetja e Ambasadorit Sallabanda është në radhë të parë një përshëndetje që Shteti Shqiptar jep për bashkëkombasit e vet në rastin e festës kombëtare të flamurit shqiptar. Shqiptaro-Amerikanët e Miçiganit Perëndimor e duartrokitën që në fillim kur nga podiumi u anuncua lajmi se ambasada e republikës së Shqipërisë kishte përshëndetur festën. Që në fillim përshëndetja niste me urimin për këtë ditë të shënuar dhe shumë të rëndësishme për identitetin tonë kombëtar dhe bashkimit të Shqiptarëve. Më poshtë Ambasadori Sallabanda në përshëndetjen e tij deklaron se edhe pavarësia e Kosovës është një tjetër ngjarje e madhe historike e këtij viti që po shkon duke e konsideruar këtë eveniment si një qëndrim të drejtë për garantimin e paqes dhe stabilitetit në rajon.
“Nëse Shqiptarët sot jetojnë në paqe dhe demokraci,-ka vazhduar Ambasadori i Republikës së Shqipërisë në përshëndetjen që u lexua prej një nga drejtuesit e darkës,-kjo i dedikohet mbështetjes së madhe dhe partneritetit të ofruar nga SHBA.Në historinë tonë,politika dhe vendimet e SHBA kanë qenë të një rëndësie të jashtëzakonshme në mbështetje të kauzës së drejtë të Kombit Shqiptar”. Më poshtë përshëndetja vazhdon me vlerësimin që z.Sallabanda i ka bërë ndihmës që kanë dhënë në veçanti shqiptaro-amerikanët duke ngritur zërin në mbrojtje të vlerave të lirisë,krenarisë dhe interesave kombëtare.Për të gjithë ishte e qartë se kjo përshëndetje nuk është thjesht një telegram urimi, por një sinjal shumë i besueshëm se institucionet shqiptare bëjnë cështë e mundur të jenë sa më pranë bashkëkombasve kudo ku ndodhen.Pas edhe kësaj përshëndetje të pranishmit bënë pak pushim për t’i uruar njëri-tjetrit festën dhe për të njohur të rinjtë që kishin ardhur këtë vit.Komuniteti është si një familje e madhe.Futja e tungujve të muzikës bëri që të gjithë të drejtohen sërish nga skena nga ku më pas buciti zëri i mrekullueshëm i këngetares nga Detroiti,Hana Nikprelaj e cila në këtë aktivitet nuk bëri thjesht punën si argëtuese, por me muzikën që orkestrantët pas saj luajtën dhe këngët që ajo këndoi sollën madhështinë e folklorit shqiptar në atë mbrëmje.Ruajtja e këtij folklori në kushtet e emigrimit është mjaft i rëndësishëm sidomos për ruajtjen e traditës kombëtare, qëllimi kryesor për të cilin është krijuar Shoqata Shqiptaro-Amerikane e Miçiganit Perëndimor.Në mes të momenteve të këngës dhe valles u krijuan disa intervale të shkurtra pushimi.Në një prej tyre sërish studiuesi Vrioni u tregoi të pranishmëve përmes një ekrani disa fotografi të vjetra të cilat nuk ishin paraqitur ndonjëherë.Në ato foto të pranishmit shihni historinë që vinte tek ata përmes shpjegimit të avashtë të z.Vrioni.Kishte ndër to foto të meshës së parë të Fan Nolit, një tjetër foto ku dallon Nolin me Presidentin Uillson, mbërritja e Ismail Qemalit në Vlorë, festimet e njëvjetorit të pavarësisë më 28 nëntor 1913 etj.
Me idenë që t’u jepej mundësia edhe fëmijëve që të argëtoheshin përmes kuizeve të shkurtra të improvizuara dhe që bazoheshin në pyetje që kishin lidhje me traditën, historinë dhe gjuhën tonë kombëtare, organizatorët kishin menduar të shfrytëzonin disa intervale të tjera pushimi. Z.Fadil Canaj u shpërndahu fituesve disa çmime modeste, por që në këtë periudhë festash të fundvitit sjellin më tepër buzëqeshje në fytyrat e fëmijëve. Do të jenë këta të fundit që do të çojnë më tej traditën shqiptare në Amerikë.
Takim me rastin e 100 vjetorit t� Kongresit t� Manastirit
Poeti dhe botuesi i revistes � Kuvendi� Pjet�r Jaku, do t� fliste mbi r�nd�sin� e Shoq�ris� �Bashkimi� dhe t� Prend Do�it si hartuesi i par� i nj� alfabeti, i cili edhe u miratua n� k�t� Kongres, p�rfaq�sues t� s� cil�s ishin Gjergj Fishta dhe Luigj Gurakuqi. �Ishte Luigj Gurakuqi, - vazhdoi Jaku, ai q� propozoi nevojen e nj� alfabeti unik p�r t� gjith� shqiptar�t, q� n� vitin 1899, vetem pak muaj, pasi u krijua Shoq�ria � Bashkimi�. Kjo shoqeri, deri n� Kongresin e Manastirit kishte botuar 32 vepra dhe kishte nj� aktivitet intensive n� t� shkruarit e shqipes n� alfabetin latin, q� pjes�risht ishte aprovuar edhe n� alfabetin e Frash�rllinj�ve dhe t� Pashko Vas�s. Nj� alfabet modern si ky, do ti p�rgjigjej shum� m� mir� nj� shteti modern,q� ishte synimi edhe i k�tyre gjuhtar�ve. M� tej, z. Jaku, vazhdoi paraqitjen e tij edhe lidhur me fjalorin e par�, t� mb�shtetur plot�sisht n� k�t� alfabet, at� t� Dom Dod� Kolecit, p�r t� cilin fare pak dhe aspak flitet. Pak dhe aspak flitet edhe per Prend Do�in , shkrimtarin me vep�r t� � munguar�, si� do ta qunate me t� drejt� Zef Skiroi, n� poem�n e njohur idilike � Mili e Haidhja�. Prend Do�i ishte i bindur se shteti i s� nes�rmes, nuk mund t�u sherbente shqiptar�ve pa nj� alfabet t� till�. Zhvillimi dhe qytet�rimi i nj� kombi, lidhet shum� edhe me traditen shkrimore, si dhe t� gjuh�s s� folur, sidomos asaj zyrtare. Kongresi i Manastirit ka ende an� t� panjohura, p�r t� cilat gjuh�tar�t, duhen angazhuar n� t� ardhmen,- p�rfundoi Jaku.
Magjister Fejzulla Abdullai, n�nvizio n� fjalen e tij, r�nd�sin� q� kishte fiksimi i gjuh�s n� t� ardhmen e �eshtjes shqiptare n� p�rgjith�si, pasi serbet, q� n� fillimet e tyre u kapen pas k�ti fakti, duke akuzuar shqiptar�t si t� paaft� n� problemin shtetformues. Dhe si? T� gjitha punimet e tyre i publikuan n� disa gjuh� t� bot�s, duke e p�rhapur k�t� ide edhe n� vendet m� t� r�nd�sishme, t� cilat b�nin politik�n e athershme, nga ku varej edhe e ardhmja jon�, ashtu edhe si� ndodhi n� t� v�rtet�, sidomos n� shekullin e 19 dhe 20. Esht� taman ajo koh� historike, kur fatet e shqiptar�ve u rrokullisen si mos m� keq. Nj� nd�r faktor�t negativ ishte edhe gjuha.
Juristi Ismet Fetaji, nga Gostivari, i ndodhur p�rkoh�sisht n�
Gazetari dhe krijuesi Zef Lleshi, foli p�r r�nd�sin� e pasqyrimit t� sakt� t� t� v�rtetave historike n� lidhje me faktin e zhvillimeve letrare dhe gjuh�sore n� Veri. � Mua m� duken t� qellimshme, l�nia n� harres�, ose mosp�rmendja e r�nd�sis� q� ka zhvillimi i k�saj let�rsie dhe, sidomos i alfabetit t� krijuar nga Shoq�ria � Bashkimi � dhe krijuesi e drejtuesi i saj poeti, historiani dhe gjuhetari, Prend Do�i.�- n�nvizoi Lleshi.
Aktivisti i njohur, ish drejtuesi i nj� radioprogrami, n� gjuh�n shqipe, n� komunitetin shqiptar t� Detroitit, Kujtim Qafa, u angazhua n� problemet organizative t� krijuesve t� k�ti komuniteti, p�r t� k�rkuar me shum� ndaj vetes, n� drejtimet q� u diskutua n� k�t� takim.
Pas k�saj, z, Jaku krijoi lidhje telefonike me disa nga an�tar�t e stafit t� revist�s � Kuvendi �, duke e kthyer takimin me pjes�marr�s edhe t� papranish�m. N� p�rgjigjen e tij, poeti Alfons Grishaj n�nvizoi r�nd�sin� e Kongresit t� Manastirit, duke e cil�suar at� si ndar�s s� dy epokave, ardhjes nga terri n� drit�.
Aktivisti Julian �efa, nj� nga an�tar�t e bordit t� k�saj reviste, foli p�r r�nd�sin� dhe rolin e madh q� ka luajt kleri katolik, sidomos n� Veri, p�r gjuh�n dhe kulturen shqiptare.
Poeti Gjovalin Lumaj, solli disa episode nga humori i Fishtes, i cili e drejtoi aq mir� komisionin e alfabetit saq�, edhe t� mos kishte b�r� asgj� tjet�r, ishte e mjaftueshme p�r t� pas� nj� em�r t� madh n� Historin� e vendit ton�.
M� pas, u kalua ne degjimin e disa pikave muzikore, q� i kushtoheshin gjuh�s dhe alfabetit t� saj.
N� fund , z. Jaku theksoi r�nd�sin� e takimit, duke mos e quajtur simpozium as takim shkencor. Ky ishte vet�m nja takim p�r k�t� ngjarje me r�nd�si t� ve�ant� historike dhe kulturore.
Evis Qaja: "Jam rikthyer p�r t� kontribuar n� Shqip�ri"
Studiuesja dhe shkrimtarja, Dr. Evis Qaja, �sht� e vetmja shqiptare e p�rzgjedhur s� fundi nga Instituti Biografik Amerikan p�r �mimin "Mendjet e M�dha t� shek.XXI" dhe �sht� p�rfshir� n� botimin voluminoz me t� nj�jtin titull, pasi �sht� vler�suar p�r studimet e saj n� fushat e gazetaris� dhe ato sociale. E cil�suar "Nj� talent n� fush�n e gazetaris�", Evisi ka punuar dhe studiuar n� Greqi, t� cilin e ka p�rfaq�suar n� disa konkurse nd�rkomb�tare p�r gazetarin�. Pasi mbaroi studimet n� vitin 2001 n� Universitetin e Tiran�s n� deg�n Gjuh�-Let�rsi, n� 2006 p�rfundoi studimet Master n� Selanik (Greqi). Merr pjes� n� nj� konkurs p�r gazetar�t n� Greqi, ku mes 800 gazetar�ve grek�, fitoi t� drejt�n e p�rfaq�simit t� Greqis� n� konkursin e zhvilluar nga K�shilli i Europ�s, ku nderohet me �mimin e Madh. M� pas, KE i ka atribuar shqiptares Evis Qaja, titullin "Ambasadore e s� ndryshmes dhe risis�" p�r t� dh�nat e saj t� ve�anta n� rolin e madh studiues n� fushat e let�rsis� dhe gazetaris�.
Dr. Evis Qaja njihet p�r aktivitet t� gj�r� n� fush�n sociale, politike si dhe n� hulumtimet shkencore. N� Pllakad�n "Mendjet e M�dha t� Shekullit t� XXI" q� Evis Qaja e fitoi tre dit� m� par�, shkruhet "p�r atributet e saj t� shk�lqyera q� i ka dh�n� shoq�ris� n� shkencat politike, sociale si dhe n� risit� q� ajo po p�rcjell s� fundmi n� shoq�rin� shqiptare". "Mendjet e M�dha t� Shekullit t� XXI", �sht� realizimi i �ndrr�s q� u konsiderua e r�nd�sishme nga Bordi Drejtues Editorial i Institutit Biografik Amerikan, qysh prej krijimit n� 1967. Pas 40 vitesh, rivijon kjo �nd�rr p�rmes volumeve botuese, q� nxjerrin n� pah arritjet e individualiteteve t� selektuara, dominimin e caktuar t� mendjeve dhe formimin e personaliteteve integruese dhe supreme n� kuptim global t� gj�r�. Mendjet e M�dha jan� pjes� integruese e progresit dhe zbulimit t� talentit. N� k�to klasifikime, p�rfshihen edhe titujt e doktor�ve, k�rkuesve shkencor� t� p�rkushtuar me studimet e tyre, duke subvencionuar n� k�t� m�nyr� edhe karrierat e tyre profesionale.
�do disiplin� p�rfshin meshkuj dhe femra, t� cil�t n� vite thyen barrierat normale dhe shtuan t� ardhmen e njer�zimit me p�rmbajtjen e mendimeve individuale, duke kontribuar n� disiplinat ku punojn� me ekspertizat dhe influencat e tyre profesionale. Ideja dhe vler�simi i Mendjeve t� M�dha n� Shekullin XXI p�rmblidhen n� botimin "Mendjet e M�dha t� Shekullit t� XXI-t�", q� do t� p�rfshij� biografi t� gj�ra dhe t� plota t� dy gjinive, t� cil�t kan� kontribuar n� disiplinat e tyre si dhe kan� dominuar me influencat q� zot�rojn�.
Ky publikim do t� paraqitet n� librarit� nd�rkomb�tare, qendra k�rkimore shkencore, agjenci qeveritare, si dhe n� institucione shtet�rore dhe private n� gjith� bot�n. P�rzgjedhjet nga Instituti Biografik Amerikan, p�rb�jn� nder dhe respekt p�r t� gjith� ata studiues q� p�rfshihen n� t�. Bordi Drejtues Editorial i Institutit Biografik Amerikan ka krijuar Network-un e vet profesional, q� nominon individualitetet dhe karrierat e tyre. Bordi Konsultativ i K�rkimeve Shkencore p�rfshin 14.000 udh�heq�s nga e gjith� bota, si organizata profesionale, grupe civile, koorporata q� nominojn� emrat e individualiteteve.
Evis Qaja u rikthye n� Shqip�ri n� kuad�r t� nism�s s� qeveris� "Brain gain", ku p�rve� kontributit n� m�simdh�nie akademike, punon n� Ministrin� e Pun�s, ��shtjeve Sociale dhe Shanseve t� Barabarta.
N� nj� intervist� p�r ATSH-n�, Qaja shpjegon ambicjet dhe d�shirat e saj n� zhvillimin demokratik t� vendlindjes.
-Si ia dol�t t� p�rfshiheshit n� �mimin "Mendjet e M�dha t� shek. XXI" dhe �far� do t� thot� ky �mim p�r nj� shqiptare si ju?
N� fakt, zgjedhja q� m� b�ri vet� Institucioni Amerikan Biografik �sht� mir�njohje p�r pun�n e vazhdueshme q� kam kryer si dhe p�rpjekjeve t� mia p�r hulumtimet shkencore, por edhe ideve t� mia sociale dhe kulturore jo vet�m n� Shqip�ri, por edhe Greqi.
Thjesht fakti q�, Institucioni Amerikan Biografik ka rreth 5-6 kordinator� n� t� gjith� bot�n, si bordin konsultativ, administrat�n shkencore, fondacione shkencore mbar� globale, b�n� t� mundur q� t� njihnin personin tim dhe t� m� kandidojn� p�r t'u p�rfshir� n� k�t� �mim. Si duket, ishin gjasat pozitive p�r k�t� p�rfshirje. Mbase ishte puna ime ajo q� e ka shtyr� k�t� institucion prestigjoz n� bot� p�r t'a vendosur emrin tim mes shum� kandidat�ve prestigjoz� dhe individualiteteve t� shk�lqyera, si Albert Einstein, Professor Stephen Hawking, Mark Twain, Dr. Martin Luther King, Jr. Dali Lania, Mahatma Ghandi, N�n� Tereza, etj. �sht� privilegj p�r mua q� t� rradhitem n� emrat bot�ror�, por dhe nxitje q� t� eci p�rpara p�rball� p�rgjegj�sive n� t� ardhmen. Por �sht� dhe p�rpjekja ime p�r t� dh�n� maksimumin k�tu n� Shqip�ri.
-Ky �mim nuk �sht� i pari p�r ju. N� vitin 2007, KE ju nderon me �mimin "Ambasadore e ndryshimit dhe risis�" dhe BE ju akordon nj� tjet�r �mim p�r nj� tem� q� kishte t� b�nte me Shqip�rin�. Mund t� na tregoni p�r avantazhet e k�tyre �mimeve?
Gati �do vit K�shilli Europian organizon nj� konkurs p�r t� gjith� gazetar�t p�r t� gjitha vendet e BE-s�, me q�llim p�r t� nxjerr� n� pah probleme t� ndryshme sociale t� komuniteteve, apo minoriteteve. N� Greqi, konkursi fillimisht b�het n� nivel komb�tar dhe m� pas kalon n� nivel internacional. N� nivel komb�tar, un� isha n� Greqi p�r studime pasuniversitare dhe n� nj� artikull, kisha trajtuar nj� problem p�r emigrant�t shqiptar�. Me k�t� u p�rfshiva brenda konkursit ku merrnin pjes� 800 gazetar� grek�. Pasi bordi shqyrtoi artikujt, puna ime mori �mimin e par� dhe k�shtu, prezantova Greqin� n� konkursin e madh t� KE, q� e cil�soi artikullin tim si nd�r m� t� mir�t dhe m� pas m� akordon titullin "Ambasadore e s� ndryshmes dhe risis�". Ky titull lidhej jo vet�m p�r arritjet si artikullshkruese p�r problemet sociale, por edhe p�r aktivitetet e mia sociale n� bashk�punim me organizatat joqeveritare, universitete dhe vet� KE, p�r t� b�r� t� mundur ndryshime brenda komuniteteve t� caktuara n� Greqi, por dhe n� Shqip�ri. T� gjitha k�to vler�sime, jan� avantazhe q� m� kan� dh�n� stimul personal. N� t� nj�jt�n koh�, publikimi i problemeve sociale nd�rgjegj�son opinionin publik, n� m�nyr� q� t� gjenden zgjidhje. Ky �sht� edhe misioni i hulumtimeve t� mia shkencore.
-Pas gjith� k�tyre arritjeve, ju jeni rikthyer n� vendlindje p�r t� dh�n� kontributin tuaj, me �far� po merreni aktualisht dhe �far� planesh keni p�r t� ardhmen?
Vendimi im p�r t'u rikthyer lidhet me vet� shtetin shqiptar, q� m� ofroi k�t� t� drejt� p�r t� stimuluar dhe p�r t� realizuar k�rkimin shkencor. Konkretisht ish-ministri i Arsimit dhe Shkenc�s, Genc Pollo, b�ri reforma lidhur me rikthimin e trurit, t� personave q� e ndjejn� veten se kan� marr� njohuri t� tilla, t� cilat mund t'i p�rcjellin n� realitetin shqiptar.
Un� kandidova mes shum� kandidat�ve shqiptar� me tem�n time t� doktoratur�s, q� lidhet me probleme socio-linguistike t� f�mij� dy gjuh�sor�, (bilingual), pra, p�r f�mij�t shqiptar�, q� pasi kan� jetuar p�r nj� periudh� t� gjat� n� vendet fqinje, jan� rikthyer s�rish n� Shqip�ri. Kjo tem� u cil�sua e mir� mes shum� kandidat�ve t� tjer� dhe m� dhan� t� drejt�n e Fondit t� Ekselenc�s. Politikat e reja nxit�se dhe filozofia e re e shtetit shqiptar m� b�ri t� mundur p�rfundimisht q� t� rikthehem n� Shqip�ri me k�to projekte.
Projekti i par� �sht� hulumtimi sa m� cil�sor i tem�s sime t� doktoratur�s. Plane t� tjera jan� angazhimi n� problemet sociale, t� cilat i shoh nga af�r, por edhe p�r ��shtjet politike, pasi e ndjej veten t� aft� q� t� kontribuoj n� realitetin shqiptar p�r t� ndryshuar disa klishe p�rmes reformave, t� cilat sapo kan� nisur t� zbatohen n� Shqip�ri.
Erla Gjikolli
|
BIJTE E SHQIPES PER
NJE GJUHE NJE KOMB "Nd� mos u shkroft� gjuha shqipe, nuk do t� shkojm� shum� vjet dhe nuk do t� ket� Shqip�ri n� faqe t� dheut, as nuk do t� sh�nohet m� emri shqiptar n� hart� t� bot�s", i shkruante intelektuali yn� i shquar, Kostandin Kristoforidhi albanologut t� mir�njohur Hahn. Nd�rsa Sami Frash�ri tek libri "Abetarja e gjuh�s shqipe" m� 1879, midis t� tjerave theksonte: "Esht� p�r t�u �uditur qysh ka rojtur deri m� sot kombi i shqiptar�vet, duke mos me shkruar� e duke mos me k�nduar� gjuh�n� e vet, kur jan� humbur� kaq� kombe, q� shkruanin� e k�ndonin gjuh�n� e tyre si syrjan�t�, kaldenjasit�, llatin�t e t� tjer�". E m� tej: "S�mund t� ket� Shqip�ri pa shqiptar�, s�mund t� ket� shqiptar pa gjuh� shqipe, s�mund t� ket� gjuh� shqipe pa shkolla n� t� cilat do t� m�sohet shqipja."
K�to jan� dy nga th�niet nd�r dhjetra e dhjetra t� tjera t� patriot�ve tan� t� shquar, p�r t� shkruarit e gjuh�s shqipe. Ata u p�rpoq�n dhe luftuan duke dh�n� edhe jet�n p�r t� aritur q� gjuha shqipe t� shkruhej me alfabetin e vet. M� t� spikaturit n� k�t� drejtim rilindasit tan� t� shquar, t� cil�t n� luft� t� ashp�r me Port�n e Lart� dhe me Patriarkan�n e Stambollit, q� nuk deshnin kursesi q� t� shkruhej gjuha shqipe, i kuror�zuan p�rpjekjet e tyre n� Kongresin e Manastirit m� 14 - 22 N�ntor 1908. Nga ky kongres u vendos alfabeti i gjuh�s shqipe me shkronja latine q� p�r kushtet konkrete t� krahinave shqiptare u pranua q� t� ishte paralel me t� edhe Alfabeti i Stambollit, duke e pranuar at� si zgjidhje e p�rkoh�shme.
Me kalimin e viteve, vet shqiptar�t b�n� thjeshtimin e nevojsh�m duke �uar n� fund at� q� nisi Kongresi i Manastirit.
Alfabeti latin, duke qen� m� homogjen nga karakteri i shkronjave, m� i leht� e m� praktik p�r shtyp, u p�rhap gjithnj� e m� shum� dhe nga fundi i Luft�s s� Par� Bot�rore u b� alfabeti i p�rbashk�t i t� gjith� shqiptar�ve, alfabeti i sot�m i gjuh�s shqipe mbi baz�n e t� cilit u vendos gjuha letrare shqipe e nj�suar, n� Kongresin e Drejt�shkrimit m� 1972.
Pik�risht n� vitin kur u mbajt Kongresi i Manastirit, lindi Eqerem �abej, q� do t� b�hej nj� nga gjyh�tar�t tan� m� t� shquar, e do t� ler� gjurm� t� thella n� l�min e gjuh�s shqipe.
P�r t� kujtuar 100 vjetorin e dy ngjarjeve, at� t� Kongresit t� Manastirit dhe t� Prof. Eqerem �abej, K�shilli Drejtues i Shoqat�s "Bijt� e shqipes" n� Filadelfia n� bashk�punim me Akademin� � Shkencave dhe Arteve Shqiptaro - Amerikane n� Nju Jork, organizuan nj� veprimtari me tem�: "Nj� gjuh� - nj� komb" N� sall�n e veprimtarive, n� qendr�n kulturore t� shoqat�s u mblodh�n an�tar� dhe simpatizant� t� shoqat�s. Mernin pjes� gjithashtu t� ftuar: Kryetar i Akademis� Prof. Dr. Sk�nder Kodra, piktori Astrit Tota, poetja Ilirjana Sulkuqi, Gani Perolli, Astrit Canaj, Dhe Agim Boba.
Veprimtarin� e hapi Kryetari Shoqat�s "Bijt� e shqipes" z. Llazar Vero i cili mbasi uroi mir�seardhjen t� gjith� pjesmarr�sve dhe n� ve�anti miqve duke i falenderuar ata, mbajti fjal�n hap�se me titull "Dy 100 vjetor".
"Jan� disa ngjarje dhe figura q� nuk mund t�i l�sh n� hares�. Ato jan� n� themelet e kombit dhe kultur�s son�, jan� pjes� e krenaris� ton�. T� tilla jan� Kongresi i Manastirit dhe lindja e atdhetarit, dijetarit, gjuh�tarit me pesh� nd�rkomb�tare, Prof. Eqerem �abej", e nisi fjal�n e tij z. Llazar Vero. M� posht� ai vazhdoi: "Kongresi i Manastirit p�r p�rcaktimin e alfabetit t� gjuh�s shqipe ishte frut i pun�s s� palodhur t� dijetar�ve, poet�ve, politikan�ve, njer�zve t� fes� dhe njer�zve t� thjesht� t� popullit p�r t� ruajtur dhe shkruar gjuh�n shqipe. Ai ishte sh�mbull i lart� i toleranc�s kulturore, politike e fetare n� interes t� kombit. N� k�t� kongres u hodh�n themelet e ides� "Nj� gjuh� - nj� komb. ...... N� brezin e ndritur t� njer�zve tan� t� shquar, emri i Prof. Eqerem �abejt, spikat fuqish�m me personalitetin e tij t� ve�ant�, me kultur�n dhe talentin e tij t� madh si nism�tar, i pari n� vend q� �au rrug�n e studimeve p�r etimologjin� e gjuh�s shqipe. Ai i ktheu popullit krenarin� p�r lasht�sin� e tij, si nj� nga m� t� vjetrit, n� mos po m� i vjetri n� Ballkan."
Pastaj filluan referimet e temave. "Kongresi i Manastirit p�r nj�simin e alfabetit t� gjuh�s shqipe (14 - 22 N�ntor 1908)" ishte tema q� referoi z. Besnik Xhafa. Ai b�ri nj� analiz� t� holl�sishme alfabeteve t� shfaqura para Kongresit t� Manastirit dhe u ndal pik�risht n� k�t� t� fundit. Mbasi theksoi r�nd�sin� e madhe t� Kongresit t� Manastirit ai theksoi:
"Kongresi i Manastirit vendosi p�r t� p�rdorur bashkarisht� dy alfabetet n� m�nyr� q� t� mos shkaktonte p�r�arje n� radh�t e delegat�ve dhe t� shqiptar�ve n� p�rgjith�si duke e quajtur at� si nj� zgjidhe t� p�rkoh�shme, p�r t� kaluar n� t� ardhmen n� nj� alfabet t� vet�m. Ai ripohoi edhe nj� her� vendosm�rin� e shqiptar�ve p�r t� mbrojtur individualitetin e tyre, kund�r orvajtjeve t� xhonturqve p�r t� imponuar alfabetin arab dhe p�r ta identifikuar at� me turqit. Gjykuar n� t�r�sin� e tij, Kongresi i Manastirit i vitit 1908 �sht� vler�suar me t� drejt� si nj� nga ngjarjet m� t� r�nd�sishme t� historis� s� re t� popullit shqiptar, si nj� ngjarje q� e forcoi dhe e �oi m� tej l�vizjen komb�tare shqiptare n� fillim t� shekullit t� XX-t�", e p�rfundoi fjal�n e tij z. Besnik Xhafa.
M� pas fjala iu dha poetes Ilirjana Sulkuqi. N� fillim ajo i dhuroi shoqat�s fjalorin shqip t� vitit 2006 si dhe nj� sasi t� madhe librash p�r bibliotek�n shqip t� shoqat�s. N� vazhdim, pasi cil�soi r�nd�sin� e Kongresit t� Manastirit e �oi m� tej fjal�n e saj duke theksuar r�nd�sin� e hapjes s� shkollave shqipe n� diaspor� ku nj� vend t� duksh�m z� shkolla shqipe "Gjuha jon�" n� Filadelfia. M� pas recitoi nj� poezi t� saj�n q� u duartrokit nga t� pranishmit. N� fund ajo propozoi mendimin e saj dhe t� disa shok�ve t� tjer� me t� cil�t ajo �sht� konsultuar q� bibliotek�s s� librit shqip t� shoqat�s t�i vihet emri i Prof. Anastas Dodit, An�tar Nderi i Shoqat�s "Bijt� e shqipes" , q� gjith� jet�n ia kushtoi gjuh�s shqipe. Propozimi u pranua me duartrokitje nga t� gjith� t� pranishmit.
Veprimtaria vazhdoi me referimin e materialit me tem�: "Konsulta Gjuh�sore e Prishtin�s, hap i madh drejt nj�simit t� gjuh�s shqipe", p�rgatitur nga z. Sadik Elshani. N� k�t� material ishin trajtuar holl�sisht kushtet n� t� cilat u mblodh Konsulta Gjuh�sore e Prishtin�s, si dhe vendimet e saj. Midis t� tjerave ai theksoi: "N� Konsult�n Gjuh�sore t� Prishtin�s (22-23 Prill 1968) gjuh�tar�t e Kosov�s dhe trojeve t� tjera shqiptare n� ish Jugosllavi, hoq�n dor� nga p�rdorimi i geg�rishtes dhe pranuan gjuh�n letrare dhe ortografin� e shtetit am�. Thirja e Prof. Ali Hadrit �Nj� komb, nj� gjuh� letrare komb�tare" u b� program q� i nxiti studjuesit shqiptar p�r ��shtjen madhore t� nj�simit t� gjuh�s shqipe."
Prof. Anastas Dodi, para se t� nd�ronte jet�, kishte b�r� nj� studim t� holl�sish�m p�r jet�n dhe vepr�n e Prof. Eqerem �abej, studim q� p�r shkak t� nd�rprerjes s� jet�s ai e la pa p�rfunduar. Nj� p�rmbledhje t� ketij studimi referoi autori i k�tij shkrimi. N� t� jepej nj� pasqyr� e jet�s s� Prof. Eqerem �abej, pun�s s� madhe t� tij n� sh�rbim t� gjuh�s shqipe dhe vepr�s q� ai la. Midis t� tjerash theksohej:
"Personaliteti i shquar i shkenc�s, arsimit dhe kultur�s shqiptare, an�tar i Akademis� s� Shkencave t� Shqip�ris� dhe i Presidiumit t� saj, M�suesi i Popullit, Prof. Eqerem �abej, la gjurm� t� thella n� fushat e historis� s� gjuh�s shqipe, gramatik�s historike dhe etimologjis�, por ai ka dh�n� kontributin e vet edhe n� fush�n e folklorit, t� etnografis� dhe t� historis� s� let�rsis�......... Ai e ngriti gjuh�sin� shqiptare n� nj� shkall� t� re dhe krijoi shkoll�n shqiptare t� gjuh�sis�........... Prof. �abej ka v�n� n� dukje shpesh se gjuha letrare e p�rbashk�t q�ndron p�rmbi dialektet, �sht� nj� madh�si mbi dialektore, em�rues i p�rbashk�t dhe sinteza e tyre".
Pastaj Prof. Dr. Sk�nder Kodra, kryetar i Akademis� s� Shkencave dhe Arteve Shqiptaro - Amerikane n� Nju Jork e vler�soi k�t� bashkpunim si dhe nivelin e lart� t� temave t� referuara dhe falenderoi organizator�t dhe pjes�marr�sit n� sall�. Ai cil�soi n� ligj�rat�n e tij shprehjen: "Sado gjuh� t� dish baza �sht� gjuha e n�n�s".
N� mbyllje t� k�saj veprimtarie z. Llazar Vero, njoftoi se gazetari Dilaver Baxhaku kishte d�rguar disa foto, pamje nga Tirana, dhurat� p�r Shoqat�n "Bijt� e shqipes", kurse z. Veton Shaipi, an�tar i shoqat�s i dhuroi shoqat�s nj� fotokopjues dhe nj� kompjuter t� tipit lap-top. I falenderoi ata p�r dhuratat e bukura dhe me vler�. N� vazhdim falenderoi edhe nj� her� t� ftuarit si dhe t� gjith� t� pranishmit n� sall�. N� fund duke ftuar n� koktejlin e shoqat�s, nuk harroi t� falenderonte edhe amvisat tona t� mrekullushme p�r gatimet q� kishin p�rgatitur.
Vlashi Fili Filadelfia, 28 Tetor 2008 |